Connect with us

регион

Во Хрватска има неколку амбициозни проекти за развој на роботи

Не се светски шампиони во роботика, но се трудат да фатат чекор

објавено

на

Иако роботската економија нема некаков бум во Хрватска, сепак хрватските роботичари работат на сложени проекти, од кои некои наскоро ќе бидат комерцијализирани, на пример медицинскиот робот RONNA, a  некои домашни компании, како што е Гидеон, развиваат роботи кои веќе ги продаваат на странскиот пазар, пишува загрепски Лидер прес.

Работодавците и демографите во развиениот свет не треба да се грижат: недостигот на работници ќе биде заменет со роботи. Во Јужна Кореја, земјата со најниска стапка на наталитет во светот, секој десетти работник е робот. Како што објави најголемиот финансиски магазин во светот, јапонскиот Nikkei, на секои десет илјади работници во таа земја има 1.012 роботи. На второ место според густината на роботите на пазарот на труд е Сингапур, со 730 од нив од десет илјади работници.

Меѓутоа, во Јужна Кореја ќе има уште повеќе роботи во сите индустрии бидејќи владата на таа земја планира да инвестира 2,3 милијарди долари во „К-роботската економија“ до 2030 година со цел да стане глобално конкурентна и да го компензира недостатокот на работна сила. Корејското Министерство за трговија, индустрија и енергија го означи развојот на индустријата за роботика како главна економска стратегија, според која извозот на роботи треба да се зголеми на 3,9 милијарди долари до 2030 година. За споредба, во 2021 година тој вредел 850 милиони долари. Така, Јужна Кореја ќе се натпреварува со Јапонија, светскиот лидер во извозот на роботика, која произведува 45 отсто од светските роботи и чиј извоз во 2022 година изнесуваше 3,8 милијарди долари.

Како е во Хрватска?

Во Јужна Кореја планираат да вклучат милион роботи во производство, земјоделство, логистика, услуги, одбрана, социјално осигурување и медицинска нега до 2030 година. Станува збор за „севозможни“ роботи: се качуваат по скали, полнат осумдесет шолји кафе за еден час… Иако роботската економија нема некаков бум во Хрватска, сепак хрватските роботичари работат на сложени проекти, од кои некои наскоро ќе бидат комерцијализирани, на пример медицинскиот робот RONNA, a  некои домашни компании, како што е Гидеон, развиваат роботи кои веќе ги продаваат на странскиот пазар, пишува загрепски Лидер прес.

Во Регионалниот центар за извонредност за роботски технологии (CRTA) на Факултетот за машинство и бродоградба при Универзитетот во Загреб (ФСБ), во лабораториите за вештачка интелигенција, автономни системи и медицинска роботика, опсегот на истражувачки и развојни проекти е многу голем.

„Во научна смисла, ние сме особено заинтересирани за развој на методи за учење на роботите. Во доменот на индустриската роботика, работиме на колаборативни роботи и автономни системи кои се способни да работат во неструктурирана и променлива работна средина. Дваесет години работиме на развој на мобилни роботи. Најинтересен проект е мобилен робот за инспекција на градежни објекти кој се движи по вертикални површини. Во Лабораторијата за медицинска роботика работиме на развој на нова генерација медицински роботи кои ќе можат да се користат за различни процедури во неврохирургија, ортопедија или за терапевтски процедури“, објаснува првиот човек на CRTA, академик Бојан Јербиќ.

Најблиску до комерцијализација

Тој додава дека најблиску до комерцијализација е нивниот неврохируршки робот RONNA, за кој пред две години ја основаа спин-оф компанијата RONNA Medical со цел проектот за истражување и развој да го претворат во производ во согласност со највисоките европски стандарди (MDR). Најновата генерација на неврохируршкиот роботски систем RONNA G6 неодамна беше премиерно претставена во Болоња на најголемиот италијански саем за медицинска технологија „Exposanità 2024“.

„Шестата генерација на тој роботски систем моментално е во процес на европска сертификација за да може да биде достапна за болниците на хрватскиот и европскиот пазар. Најновата RONNA е исклучително достигнување во медицинската роботика и нуди многу решенија кои сè уште не постојат во клиничката пракса. Станува збор за мобилен роботски систем кој се позиционира во операционата сала според положбата на пациентот и оперативниот план. Со користење на сопствени батерии, системот е енергетски независен и може да работи без електрична енергија до четири часа. Тој е во голема мера автономен и обезбедува најголема прецизност на минимално инвазивните хируршки процедури, ослободувајќи го хирургот од технички и физички тешки процедури. Менаџментот и клиничкиот софтвер беа целосно развиени од RONNA Medical и им овозможуваат на хирурзите интуитивен интерфејс и леснотија на користење. Многу механички и електронски компоненти се исто така дело на врвните млади инженери на RONA Medical. Тоа е првиот ваков систем чие куќиште е направено со најнова технологија за 3D печатење од незапалив материјал кој се користи исклучиво во воздухопловната и вселенската индустрија и медицината. RONNA G6 е доказ за силното влијание што може да го имаат врвните технолошки иновации врз клиничката пракса“,  објаснува Јербиќ.

Од роботски раце до роботи нуркачи

Стјепан Богдан, продекан за истражување и иновации на Факултетот за електротехника и компјутери, Универзитет во Загреб, вели дека им приоѓаат компаниите кои не биле доволно автоматизирани и роботизирани за специфични потреби, најчесто поврзани со подобрување на трудоинтензивните, монотоните и повторливи работни места.

Тој објаснува дека новата генерација на роботскиот систем RONNA е врв на технолошкиот дизајн фокусиран на корисникот, во кој секоја карактеристика е дизајнирана да ги подобри хируршките исходи, да го оптимизира текот на процедурата, со крајна цел да ја подобри грижата за пациентите.

„Хрватските компании се исклучително заинтересирани за високите технологии како роботиката и вештачката интелигенција, а CRTA се стреми првенствено да обезбеди трансфер на знаење како дел од заеднички европски проекти, но од наша академска перспектива би биле позадоволни доколку реалниот сектор имаше повеќе решителност и храброст за воведување нови технологии и инвестирање во нив. Денес, не е можно технолошкиот развој да се заснова исклучиво на купување на готови решенија, потребно е да се вклучите во технолошкиот развој за да се развијат соодветни сопствени компетенции неопходни за успешна примена, подобрување и одржување на такви современи технички и информациски системи – вели Јербиќ.

На Факултетот за електротехника и компјутери на Универзитетот во Загреб (ФЕР), тие покриваат четири области на роботиката со три научни лаборатории: Лабораторија за мобилна роботика (LAMoR), Лабораторија за роботика и интелигентни системи за контрола (LARICS) и Лабораторија за подводни системи и технологии (LABUST).

„Тие три лаборатории се меѓу најактивните истражувачки групи на ФЕР. Тие покриваат петнаесет до дваесет проценти од проектите што ги спроведуваме и на нив вработуваат во просек по сто истражувачи. Во моментов се реализираат 15 проекти“, вели продеканот за истражување и иновации на ФЕР, проф. д-р. Стјепан Богдан.

Според него, во LARICS се занимаваат со развој и истражување во областа на воздушната роботика: дронови, кои не служат само како летечки камери, на нив се монтираат и различни уреди, како и мали роботски раце и механизми за интеракција со околината. Тие можат да се користат за пренос на работи или допирање на околината; тие можат, на пример, да инсталираат сензор на столбот на мостот кој ќе ги мери вибрациите, така што нема потреба да ангажирате алпинисти за оваа напорна работа. Во таа лабораторија вршат истражувања и во индустриска роботика. Станува збор за различни роботски раце кои се користат за манипулирање со предмети, на пример за додавање предмети на машини или пакување. Третата група на истражувања е поврзана со примената на роботиката во земјоделството, на пример со платформи кои можат да работат во лозја – роботи гасеници кои ја снимаат состојбата на лозјата и овошните насади и вршат едноставни задачи како прскање. LABUST развива роботи кои пловат и оние што се користат под морето, како и системи за контрола и навигација за автономни бродови кои можат да работат независно – без интервенција на екипажот тие можат да ги заобиколат пречките и да пловат во пристаништето. На такви пловила може да се монтираат и роботски краци, така што, на пример, автономен брод може да се приближи до друг брод и да пренесе товар или да изврши одредена процедура. Во областа на подводната роботика се развиваат подводни нуркачи кои се контролираат од брод. На нив може да се монтираат роботски раце за манипулирање со предмети под морето. Покрај овие, LABUST развива и нуркачи кои извршуваат задачи целосно автономно користејќи паметни алгоритми кои обработуваат податоци од сензори, сонари и камери. Третата лабораторија, LAMOR, се занимава со мобилни роботи кои се движат на земја и извршуваат различни задачи, а истражувањето се фокусира на развивање на нивната перцепција и навигација во вселената користејќи информации од камерите и LIDAR.

Компаниите се приближуваат

Таквите роботи се користат за транспорт на товар/пакети во големи логистички центри.

„Како научноистражувачка институција, новите технологии кои ги развиваме како дел од проекти ги лиценцираме на компании, најчесто стартапи лансирани во соработка со вработените во ФЕР, кои потоа се занимаваат со финален развој и пласирање на новите технологии на пазарот. Врз основа на истражувањата поврзани со роботиката, лансирани се неколку стартапи, а нашите докторанди Един Кочо и Јосип Ќесиќ се ко-основачи на Gideon, компанија специјализирана за роботика и автоматизација, особено за логистика на магацини“, вели Богдан и додава дека роботиката во Хрватска не е толку развиена како што може да биде особено кога се споредува со Европа и светот. Во моментов, само неколку десетици компании се занимаваат со тоа, и тоа во најширока смисла на разбирање на таа гранка.

„Сепак, роботите се користат во сите индустрии, затоа на ФЕР пристапуваат компании кои не беа доволно автоматизирани и роботизирани со специфични потреби, најчесто поврзани со подобрување на трудоинтензивните, монотони и повторувачки работни места. Со вакви компании, ФЕР како партнер аплицира за проекти финансирани главно со средства од ЕУ“,  објаснува Богдан.

Како дел од Националниот план за закрепнување и отпорност, односно повикот за „Таргетирани научни истражувања“, ФЕР аплицираше за повеќе од седумдесет проекти со партнерски компании и институции, од кои десет апликации се поврзани со роботиката и нејзината примена во индустријата, на пр. во месната, во земјоделството, металопреработувачката индустрија и инспекција на индустриски постројки со користење на автономни роботски системи.

Извоз на „магационери“

Само Гидеон, кој се занимава со развој на автономни мобилни роботи и сродни решенија за автоматизирање на доминантните рачни процеси во магацините и дистрибутивните центри, одговорил на новинарското прашање испратено до некои хрватски компании кои развиваат роботи.

„Нашите решенија се фокусирани на две клучни апликации: автономно товарење и истовар на камиони и нарачка на стоки, истовремено оптимизирајќи ја работата на луѓето и флотата на роботи. Системот се заснова на компјутерски вид и вештачка интелигенција, која на роботите им обезбедува клучни способности како што се автономно однесување, просторно разбирање, извршување доделени мисии и интеграција со постоечките процеси и системи. Денес, Гидеон е фокусиран на испорака на роботи за вистински операции на клиентите во Северна Америка. Потенцијалот за примена на флексибилни роботски решенија во автоматизацијата на логистичките процеси во западните економии е исклучително голем. Се проценува дека само во САД годишните трошоци за логистичките процеси на кои е фокусиран Гидеон изнесуваат приближно 95 милијарди долари“, вели Клаудија Шаркањ, директорка на деловните операции на Гидеон.

Според неа, меѓу хрватските компании, од искуството на Гидеон, Атлантик Група е добар пример за корисник кој континуирано инвестира во подобрување на логистичките операции со помош на роботиката и системите за автоматизација.

македонија5 часа ago

@media: Иднината на пазарот за рекламирање

економија4 дена ago

Мукаетов за магазинот “The Region“: Нашите брендови се дел од секојдневието на луѓето

македонија4 дена ago

Универзитетот Американ Колеџ Скопје почна соработка со City College of New York од САД

банки5 дена ago

УНИБанка втора година по ред е поддржувач на најзначајната културна манифестација „Охридско лето“  

економија5 дена ago

Стимулирање на иновациите во Scalefocus: Како ги мотивираме ИТ професионалците да бидат иновативни

интервју1 недела ago

Гоце Сиваков:  Нашите клиенти веќе ги чувствуваат бенефитите од фактот дека УНИ Банка е дигитално и технолошки напредна банка!

економија1 недела ago

Стручна обука за општествена одговорност и прв „директорски појадок“ на Клубот на одговорни бизниси

економија2 недели ago

Мукаетов на насловна на престижниот романски магазин „Бизнис“: Романија е стратешки пазар за „Алкалоид“

економија2 недели ago

Почна проектот „Бизнис лидер“ – нова, иновативна платформа за вмрежување на најдобрите од македонскиот деловен свет

банки2 недели ago

Прокредит банка со нова модернизирана филијала во Кавадарци