Connect with us

македонија

Последнава година становите забрзано поскапуваат, вели извештајот на Народната банка

објавено

на

Растот на цените на становите во еден дел е одраз на факторите на страната на понудата, како што се зголемените трошоци на градежните материјали и ефектите од пандемијата врз понудата на станови во претходната година.

Растот на цените на становите забрзал изминатиов период од година дена и е над долгорочниот просек и долгорочниот тренд, покажува Извештајот за финансиска стабилност за 2021, усвоен од Народната банка.

Растот на цените на становите во еден дел е одраз на факторите на страната на понудата, како што се зголемените трошоци на градежните материјали и ефектите од пандемијата врз понудата на станови во претходната година. Растот на станбеното кредитирање, втора година по ред, придонесува за речиси половината од растот на вкупниот долг на домаќинствата, којшто и во 2021 година се зголемуваше со забрзана стапка на раст, којашто сепак беше пониска од растот на номиналниот БДП, вели извештајот на Народната банка.  

Стабилноста на финансискиот систем беше одржана успешно и во 2021 година при што речиси сите сегменти од финансискиот сектор остварија забрзан раст. Банкарскиот систем, како главен дел од финансискиот систем, ја задржа својата сигурност, а со носењето на макропрудентните мерки во доменот на противцикличниот заштитен слој на капиталот, дополнително се зајакнува неговата отпорност на шокови. Стабилноста на девизниот курс, како клучен предуслов за финансиската стабилност, беше одржана успешно, со што уште еднаш се потврди цврстата определба на Народната банка за доследно спроведување на стратегијата на фиксен девизен курс, за што гарантира и соодветното ниво на девизни резерви. Ова се наведува во Извештајот за финансиската стабилност за 2021 година, којшто беше усвоен на редовната седница на Советот на Народната банка.

Во Извештајот се наведува дека по постепеното економско закрепнување од пандемијата лани, коешто позитивно придонесе за работењето на домашниот финансиски сектор и финансиската стабилност, избивањето на војната во Украина донесе нови предизвици. Иако, кризата во Украина нема директни влијанија врз домашниот финансиски сектор, последиците од неа се прелеаја во домашната економија преку движењата на глобалниот пазар на енергенти и основни производи, коишто создадоа притисок врз домашната инфлација. Народната банка од март 2022 година започна со постепено зголемување на основната каматна стапка, со што се придонесува за смирување на инфлациските очекувања и одржување на среднорочната ценовна стабилност.

Во текот на 2021 година, домашниот корпоративен сектор го нормализира работењето и почна да закрепнува од последиците на пандемијата, при што во целина ја заврши годината со подобрена профитабилност, умерен обем на задолженоста и релативно стабилна, иако традиционално ниска, ликвидносна позиција. Во вакви услови, закрепнаа активностите кај речиси сите субјекти од корпоративниот сектор, иако со различен интензитет, во зависност од обемот на претрпени пандемични загуби, спецификите на работењето и опфатеноста со заштитните мерки, како и можноста за приспособување на активностите кон условите на пандемијата.Ризиците поврзани со секторот „домаќинства“ и натаму се во контролирани рамки, дури забележаа и извесно намалување. Ова беше поддржано од постпандемичното закрепнување на економијата, што придонесе за стабилизирање на пазарот на трудот и раст на расположливиот доход.Показателите за солвентноста и ликвидносната позиција на домаќинствата засега упатуваат на релативно ограничена системската ранливост на овој сектор.

Но, имајќи ја предвид непредвидливоста на целокупното опкружување предизвикана од продолженото траење на пандемијата и геополитичките тензии и случувањата помеѓу Русија и Украина, а особено сè повисоките цени на производите и нормализацијата на монетарните политики, дополнително растат ризиците за задолженоста на компаниите и домаќинствата и нивната способност за отплата на долговите. Со тоа се зголемуваат и ризиците за потенцијално идно поголемо остварување на кредитниот ризик и раст на нефункционалните кредити на банките.

Банкарскиот сектор добро се справи со ризиците од пандемијата и е подготвен да одговори на предизвиците што би можеле да произлезат од руско-украинскиот конфликт. Ова во голем дел се должи на традиционално високата ликвидност и соодветната капитализираност на домашниот банкарски сектор, чијшто важен дел се заштитните слоеви на капиталот, што со зајакнувањето на домашната регулатива, банките ги изградија во претходниот период. Кредитното портфолио е здраво и стапката на нефункционални кредити бележи подобрување во однос на претпандемичниот период. Кредитниот раст забрза, поддржан од растот на депозитите и беше речиси подеднакво насочен кон домаќинствата и кон корпоративниот сектор. Отпорноста на банкарскиот сектор се потврдува и со редовните стрес-тестови коишто покажуваат дека банките се отпорни на можни шокови.

Капитално финансираното приватно пензиско осигурување и во текот на 2021 година остваруваше раст на акумулираните средства и забележа подобар принос од инвестирањето, но реалниот принос за период од седум години се намали. Во структурата на средствата на пензиските фондови и натаму преовладуваат вложувањата во должнички финансиски инструменти, а изложеноста на ризици го нагласува значењето на кредитниот ризик и ризикот од промена на цените на странските сопственички инструменти.

Осигурителниот сектор во 2021 година закрепна од шокот на пандемијата и оствари раст на активностите, притоа задржувајќи ја високата солвентност. Друштвата за осигурување и во текот на 2021 година го задржаа релативно конзервативниот пристап на инвестирање, со водечко учество на домашните инвестиции во ликвидни и помалку ризични инструменти, што е добра основа за зачувување на нивната солвентност, особено во тековниот контекст на висока глобална неизвесност. Осигурителниот сектор е изложен на можни индиректни влијанија од руско-украинската криза поврзани со растот на цените и влошените економски остварувања што може да се пренесат преку зголемени трошоци за штети и евентуално влошена достапност на осигурувањето.

Останатите финансиски институции (штедилниците, друштвата за лизинг, инвестициските фондови и финансиските друштва) и натаму се со мал обем на активности и засега имаат многу ограничено значење како извор на системски ризик за финансиската стабилност.

Предизвиците за домашниот финансиски сектор во следниот период главно произлегуваат од зголемената геополитичка нестабилност и ризиците за инфлацијата и за економската активност поврзани со тоа. Важно е што банките имаат способност за апсорбирање на ризиците и се отпорни на шокови. Народната банка и во следниот период ќе биде подготвена за преземање соодветни мерки доколку оцени дека е потребно за да се одржи стабилноста на банкарскиот сектор, како и севкупната финансиска стабилност, се истакнува во Извештајот.

економија3 дена ago

Штериев од Македонска берза вели дека се против оданочувањето на капиталните добивки, наведе и три клучни причини

економија3 дена ago

Почна Годишната конференција на Македонската берза: во фокус кризата, енергетиката и банките

македонија5 дена ago

Тинекс: Ниту не’ купил некој, ниту преговараме за продажба

економија5 дена ago

Почна со работа „Стопанска лизинг“, новата компанија на Стопанска банка – АД Скопје

економија5 дена ago

Снежана Поповска, аналитичар: Дали е време за долги позиции и купување акции?

свет5 дена ago

Распродадени летовите од Москва откако Путин нареди делумна мобилизација

економија6 дена ago

Во петок 21. Годишна конференција на Македонската берза: геополитика и енергетика во фокусот

македонија6 дена ago

Во ноември ќе се одржи 5. годишна конференција за е-трговија – првпат во регионално издание

македонија1 недела ago

Голем пожар кај „Даре Џамбаз“, спроти УЈП- случајно или не, повторно горат стари бараки

македонија1 недела ago

Групацијата НИКОБ оваа сезона како генерален спонзор на Македонскиот шампион во Одбојка, ОК Струмица – Никоб

економија5 дена ago

Снежана Поповска, аналитичар: Дали е време за долги позиции и купување акции?

економија5 дена ago

Почна со работа „Стопанска лизинг“, новата компанија на Стопанска банка – АД Скопје

македонија6 дена ago

Во ноември ќе се одржи 5. годишна конференција за е-трговија – првпат во регионално издание

економија6 дена ago

Во петок 21. Годишна конференција на Македонската берза: геополитика и енергетика во фокусот

свет5 дена ago

Распродадени летовите од Москва откако Путин нареди делумна мобилизација

економија3 дена ago

Почна Годишната конференција на Македонската берза: во фокус кризата, енергетиката и банките

македонија5 дена ago

Тинекс: Ниту не’ купил некој, ниту преговараме за продажба

економија3 дена ago

Штериев од Македонска берза вели дека се против оданочувањето на капиталните добивки, наведе и три клучни причини