Connect with us

македонија

Сериозни институционални инвеститори се интересираат за изградба на комерцијални недвижнини во Македонија

Дали Скопје е зрел за свој “бизнис сити“?

објавено

на

Бизнис консултантите од ФортонМКА со коишто разговаравме сметаат дека на Скопје му недостига посебен дел, т.н. „бизнис сити“ по урнекот на Белград, Софија или Загреб ако се задржиме на регионов.
Добрата вест е што последниве месеци во земјава за првпат доаѓаат меѓународни институционални инвеститори, со завидно портфолио на комерцијален недвижен имот (без вклучен сегмент домување) кој што го имаат во своја сопственост и управуваат со истиот, а се веќе присутни во регионот.

Иако во Скопје последниве десетина години се забележа своевиден подем на изградба на квалитетен деловен простор, следна фаза од развојот на комерцијалните недвижнини би бил еден посебен дел, т.н. “бизнис сити (анг.business city)”, каде што ќе бидат концентрирани неколку поголеми згради исклучиво наменети за бизнис активности во канцелариски простор, или „офис спејс (анг.office space)”. Тој бизнис сити може да биде малку подалеку од строгиот центар на градот, по урнекот на она што го гледаме во Белград, Загреб, Софија, ако се задржиме само во регионот, велат од ФортонМКА, консултантска компанија за недвижности.

„Освен неколкуте индивидуални згради лоцирани во центарот на Скопје, со околу  8.000 м2   простор за под закуп во секоја, следниот чекор во развивањето на сегментот канцелариски простор го гледаме во ‘бизнис сити’. Овие помали, т.н. mid size проекти ќе постојат и понатаму, но најголемиот фокус на инвеститорите според нас, треба да биде ‘бизнис сити’. Ова се однесува на специјализиран проект, при чие планирање би се замале предвид специфичните технички и содржински потреби на компаниите, посебно од ИТ секторот. Предизвикот е повеќеслоен, со тоа што освен содржински, треба да се постигне и атрактивна закупнина. Затоа ваквиот програм, поставен надвор од централната бизнис зона (CBD Central Business District), димензиониран внимателно согласно пазарните трендови и предвидувањата на среден рок (околу 5 години) подразбира соодветна транспортна инфраструктура, како и примена на меѓународни стандарди за изградба на А класа на бизнис центри“, објаснува Катарина Николов, оперативен директор на ФортонМКА.

Квалитетен работен простор, по највисоки стандарди, со сите удобности што ги пружа на вработените, станува се’ повеќе битен фактор за привлекување на кадар, процес што е сериозен предизвик за македонските работодавци во последно време.

„Освен ИТ секторот, се појавуваат и други комплементарни дејности, или пак сосема нови бизнис сегменти коишто ќе бидат заинтересирани за квалитетен канцелариски простор. На пример, последниве години видлив е подемот на call центрите коишто најчесто бараат голем простор, затоа што вработуваат и по неколку стотини луѓе“, додава Дарко Костадинов, консултант во компанијата .

Според моите соговорници многу мал број бизнис центри во Скопје ги исполнуваат меѓународните критериуми и дефиниции за „класа А„. „Македонската класификација за класа А бизнис центар претставува систем на критериуми прилагодени согласно локалниот пазар. Затоа гледаме простор за развој на повеќе нивоа: технички, содржински, ценовно, големина на проект, креирање на Signature project – Носител на новини“,  велат тие.

Клиентите бараат флексибилен канцелариски простор

Олга Дервенџи, менаџер за бизнис развој, се надоврзува со констатацијата дека се’ повеќе компании досега сместени во постарите деловни центри во Скопје бараат канцелариски простор на премиум локации или локации со лесен пристап до градската инфраструктура.

„Се преферира флексибилен простор кој може да се приспособува според потребите на клиентите, со обезбедени доволен број на паркинг места, за што генерално се претпочитаат деловни згради, односно современи бизнис центри од класата А “, објаснува Дервенџи.

Од ФортонМКА неодамна  одржаа и презентација на својата анализа на пазарот за недвижности во 2021 година и трендовите за годинава, каде што во делот на канцеларискиот простор истакнаа дека ИТ компаниите со најголема застапеност од 36% учествуваат во вкупно изнајмениот канцелариски простор. Воедно, побарувањата за најголеми површини по компанија доаѓаат исто така од ИТ индустријата. Поради постојаното проширување, овие компании закупуваат површина која е одраз на предвидениот повеќегодишен раст.

Исто така, анализата вели дека 80% од вкупните трансакции во 2021 година се лоцирани во централното градско подрачје во Скопје, но со инфраструктурниот развој во другите делови од градот, компаниите ги имаат предвид и бизнис центрите во новите градски урбани зони надвор од централното подрачје. Најчестите трансакции се однесуваат на закуп на канцелариски простор од 150 до 400 м2, но трендот на зголемување на површините во 2021 е обележан со трансакции кои достигнаа 4,000 м2.

Малопродажните паркови како алтернатива за моловите во помалите градови

Што се однесува до малопродажниот  трговски деловен простор, од ФортонМКА велат дека во 2021 година, овој сегмент стабилно закрепнувал од пандемијата. Клиентите се вратија на шопинг искуството во традиционалните формати на малопродажба поради потребата за социјална интеракција и физичко присуство. Минатата  година беше обележана со отворањето на најголемиот трговски центар во Македонија, East Gate Mall и влез на пазарот за група долго очекувани брендови. 

Покрај овој мол, и двата нови проекти што се во тек, Diamond Mall и Cevahir Mall, фокусот во развојот на малопродажниот сегмент е позициониран во градовите од внатрешноста на Македонија, со тенденција на отворање на малопродажни, т.н. retail паркови.

„Недостигот  на квалитетен простор, како и потребата за проширување на меѓународните брендови во другите градови освен Скопје, создава одлични можности за инвеститорите идните вложувања да ги насочат кон малопродажните паркови, но исклучиво според меѓународните стандарди за ваков тип проекти.“, вели Катарина Николов.

Николов  укажува и на еден феномен што се случува во делот на малопродажниот деловен простор, а тоа е што понудата на простор надвор од организираните целини (трговски центри) значајно се зголемува и истата не е усогласена со реалната побарувачка.

„ Ова е резултат на изградбата на компатибилни намени во сегментот домување, што резултира со предимензиониран малопродажен простор во голем број на станбени згради. Ако земете да преброите колку вкупно површина на деловен простор е предвидена под зградите што моментално се градат или ќе се градат во следните 2-3 години, би добиле простор од над 100.000 м2, што е околу три пати колку Skopje City Mall, или пак нешто над два пати повеќе од East Gate, на пример. Ова е предизвик за пазарот, затоа што се создава притисок врз инвеститорите, се губи контролата од страна на самите сопственици, се мешаат комерцијални активности со сегмент на домување, итн. Предлагаме поголемо внимание при планирањето и изградбата на објекти со компатибилни намени“, вели Николов.

економија1 ден ago

Конференцијата на ПроКредит Банка и ЕБОР „Круг на нови можности“ за поддршка на младите претприемачи и жените во бизнисот

македонија2 дена ago

Живко Мукаетов прогласен за премиум партнер на манифестацијата „Оскар на хуманоста“ на Црвен крст

економија3 дена ago

Утре се одржува конференција за млади претприемачи и жени во претприемништвото во организација на ПроКредит Банка и ЕБОР

економија1 недела ago

Преку примери претставени еколошките и одржливите стандарди на комплексот „Гранд Скопје“ на Конференцијата за комерцијални недвижности

македонија1 недела ago

Цените на становите допрва уште ќе растат, побарувачката не стивнува, а трошоците се зголемени: заклучоци од втората Конференција за комерцијални недвижности во Скопје

економија1 недела ago

Со АмЧам на тема: Предизвици во спроведувањето на заштита на правата на интелектуална сопственост

македонија1 недела ago

30 години дански конзулат и орден Витез од прва класа на Редот на данското знаме за Живко Мукаетов

македонија1 недела ago

Почна втората Конференција за комерцијални недвижности во Скопје

македонија1 недела ago

Новото електрично возило на Грин Машинс на Брако претставено во Минхен

економија1 недела ago

Гранд Скопјe PRIME SPONSOR на овогодишната Конференција за недвижности

регион1 недела ago

Бејби Лазања ќе донесе едно чудо Скандинавци во Хрватска годинава

македонија1 недела ago

Како „дише“ пазарот за широка потрошувачка во Македонија

македонија1 недела ago

Зелена иднина за секое дете

регион1 недела ago

Италијанската мафија се реформира: рекетот и убиствата не се повеќе во мода, сега е поисплатлив финансискиот криминал

македонија1 недела ago

Новото електрично возило на Грин Машинс на Брако претставено во Минхен

економија1 недела ago

Македонците лани потрошиле 200 милиони евра за онлајн купување од странски е-трговци: најмногу пари потрошиле кај Wizzair и Booking, а најчесто купувале од Amazon и AliExpress

економија1 недела ago

Со АмЧам на тема: Предизвици во спроведувањето на заштита на правата на интелектуална сопственост

македонија1 недела ago

Цените на становите допрва уште ќе растат, побарувачката не стивнува, а трошоците се зголемени: заклучоци од втората Конференција за комерцијални недвижности во Скопје

македонија1 недела ago

30 години дански конзулат и орден Витез од прва класа на Редот на данското знаме за Живко Мукаетов

свет1 недела ago

Бајден ги крена царините на кинеските електрични возила на 100%