Connect with us

економија

Специјален прилог: Нови технологии во транспортот и логистиката

Специјален прилог „Транспорт и логистика“
Иднината на тркала

објавено

на

Транспортот и логистиката, претежно во сите делови на светот, се соочуваат со слични проблеми. Глобалното поврзување придонесе за проблемите на сите учесници во синџирот на снабдување, без оглед на физичката оддалеченост, и влијае на деловните резултати и на добавувачите и на клиентите. Специфичностите и разликите во предизвиците меѓу земјите се рефлектираат во нивото на развој, географската положба на земјата и структурата на расположливата работна сила.

Воведувањето на технологиите од т.н. Индустриска револуција 4.0 (технолошкиот развој што се случува од почетокот на 21 век наваму, н.з.)  донесе суштински промени во начинот на водење бизнис, поставувајќи нови стандарди и предизвици за компаниите. Способноста за прилагодување на персонализираните барања на потрошувачите стана клучна за опстанокот на пазарот.

Сепак, усвојувањето на нови деловни трендови бара длабоки трансформации, високо ниво на ризик и значителни инвестиции кои не можат да се реализираат самостојно. Неопходна е интеграција на сите учесници во синџирот на снабдување. Транспортот игра клучна улога во сите процеси, од производство до испорака до крајни потрошувачи, како и евентуалните поврати на стоката. Координацијата помеѓу сите овие елементи станува клучна за да се постигнат максимални резултати. Така транспортот и логистиката се појавуваат како еден од најкритичните деловни сегменти кои бараат внимателно планирање и управување. Промената во кој било процес на синџирот на снабдување има влијание врз транспортот и логистиката.

Со оглед на тоа што, покрај технолошката револуција, светот од почетокот на третата деценија на 21 век го погоди пандемијата Ковид-19, разни природни катастрофи, војни во Источна Европа и Блискиот Исток, светската економија доживеа многу големи загуби, кои не беа можни да се следат, ниту контролираат.

Најзначајните предизвици со кои се соочија некои од најголемите светски економии во последните неколку години се:

Најголеми логистички предизвици за економиите

САД Нарушувања на синџирот на снабдување: Пандемијата „Ковид-19“ ги изложи слабостите на синџирот на снабдување во САД. Ограничувањата на движењето на стоки и услуги за време на пандемијата „Ковид-19“, промените во понудата и побарувачката, економските политики на земјите во светот влијаеја на прекините на снабдувањето во речиси сите индустрии. За да се надмине овој предизвик, неопходно е да се направат значителни промени во управувањето со синџирот на снабдување. Оптоварување на инфраструктурата: стареењето на патиштата, мостовите и пристаништата доведоа до метеж и неефикасност. Ризикот со кој се соочува транспортот и логистиката може да се намали со значителни инвестиции во модернизацијата и автоматизацијата на транспортните мрежи.

КинаПредизвици со карго бродови: За време на пандемијата, Кина, како главен извозник, се соочи со пречки во транспортот бидејќи товарните бродови беа заглавени во пристаништата, што доведе до зголемени транспортни трошоци. Предизвици за урбана мобилност: Брзата урбанизација и модернизација во кинеските градови ги напрегнаа транспортните системи. За да се надмине овој предизвик, неопходно е да се редефинира транспортната политика со цел да се решат проблемите како што се застојот, загадувањето на воздухот и емисиите на стакленички гасови.

Германија – Недостиг на работна сила: Недостигот од возачи е важен предизвик во секторот логистика и транспорт. Истражувањата покажуваат дека во 2023 година во Германија имало недостиг од 70.000 возачи. Железничка криза: Кризата на финансискиот и на стоковните пазари се одрази и на транспортниот сектор. Железниците се столбот на германската конкурентност во Европа. За да се надмине овој предизвик, неопходна е владина поддршка за да се обезбеди економски раст и да се промовира вработувањето.

ЈапонијаЗголемени транспортни трошоци: Зголемувањето на цената на суровата нафта влијаеше на зголемувањето на транспортните трошоци. Цената на нафтата дополнително се зголеми со намалувањето на државните субвенции. Недостиг на работна сила: Во секторот транспорт и логистика недостигаат нови кадри, а во исто време голем број вработени во овој сектор заминуваат во пензија.

ИндијаВисоки транспортни трошоци: Индија се соочува со зголемени оперативни трошоци кои се состојат од трошоци за гориво, работна сила и одржување. Овие трошоци влијаат на севкупната ефикасност и конкурентност на индустријата. Недостигот на соодветни складишта и долгите даночни процедури забавуваат и го отежнуваат транспортот. Индија нема соодветно опремени магацини, па стоката често се оштетува. Повеќеслојните и повеќекратните даночни структури ги забавуваат процесите и предизвикуваат губење време.

Земји од Западен Балкан –  Патниот транспорт е доминантен во земјите од Западен Балкан (Албанија, Босна и Херцеговина, Северна Македонија, Црна Гора, Србија и Косово). Патниот транспорт се карактеризира со непредвидливо времетраење на патувањето, високи логистички трошоци, метеж, загадување на животната средина и емисии на јаглеродни гасови. Неразвиените патни и железнички мрежи, ограничените транспортни коридори и несоодветното одржување на постојната инфраструктура се главните предизвици на транспортните системи на земјите од Западен Балкан. Како и неусогласеност со голем дел од Европа во однос на квалитетот и густината. Неодржуваните и фрагментирани транспортни мрежи го попречуваат растот и интеграцијата во регионот и со земјите од ЕУ. Околу 34% од секундарната железничка мрежа бара итно одржување или надградба. Балканот има во просек 54 километри патишта на 100 квадратни километри наспроти 126 километри во земјите од Централна и Југоисточна Европа.

Статистиката покажува дека камионскиот транспорт е најзастапен облик на транспорт во Македонија. Другите начини на транспорт (железница, вода и воздух) се на многу ниско ниво кога станува збор за транспорт на стоки. Тоа е сериозна пречка за ефикасно и економично спроведување на регионалните и глобалните синџири на снабдување.

Но, бидејќи земјава не излегува на море, транспортно – логистичките компании од Македонија се трудат да обезбедат комбинација од железнички, бродски и патен транспорт при превозот на стоки, заедно со услуги за складирање и царинење на стоките, како и други решенија за целосниот синџир на снабдување.

Според податоците на Централниот регистар на Р.С.Македонија во 2022 година во секторот Транспорт и складирање работеле речиси 5.500 компании во кои биле вработени околу 28.000 лица. Трендот е дека бројот на вработени се намалува четири години по ред, додека бројот на фирми се намалил само во 2020 година за време на пандемијата, но се зголемил во 2021 и 2022 година.

Во дејноста пак логистика, односно како што се води во класификацијата на Централниот регистар, останати придружни дејности во превозот, во 2022 година работеле 340 фирми со 2400 вработени.

Дигиталната трансформација во транспортот и логистиката

Дигиталната трансформација е трансформација на целокупниот деловен процес на компаниите што се однесува на редизајн на деловниот, оперативниот и дигиталниот бизнис модел со цел подобрување на клучните показатели за перформансите на сите процеси и постигнување конкурентска предност.

За да се постигне ова, компаниите применуваат различни техники и алатки во процесот на дигитална трансформација. Најчесто користени алатки се Agile методологијата, управување со промени и дигитални технологии. Првите две алатки се однесуваат на градење на потребните компетенции на вработените во компаниите, а третата алатка, покрај проектните вештини, вештините за управување со промени и знаењето за доменот на вработените, вклучува и дигитални вештини како и знаења поврзани со можностите за примена на дигитални технологии и двете во индустријата и во различни процеси.

Според Извештајот за иднината на работните места на Светскиот економски форум, синџирот на снабдување и транспортните компании ќе се фокусираат на градење на следните вештини на вработените: технолошка писменост, вештачка интелигенција и големи податоци (технички вештини), аналитичко и креативно размислување (когнитивни вештини), соработка со клиентите  и услужни вештини,  управување со таленти (менаџерски вештини).

Покрај развојот на техничките вештини (hard skills), посебно внимание ќе се посвети на меките вештини (soft skills) за градење ставови на вработените во однос на соработката со другите (лидерство и социјално влијание, емпатија и активно слушање), самоефикасност ( еластичност, флексибилност и агилност, мотивација и самосвест, љубопитност и доживотно учење, емпатија и активно слушање) и етика.

Што се однесува до позициите кои се клучни за трансформација на бизнисот во логистичката и транспортната индустрија и кои ќе продолжат да растат во иднина, тоа се: возачи на камиони и автобуси (раст од 26%), специјалисти за развој на бизнис (24%), синџир на снабдување и специјалисти за логистика (22%), возачи на лесни камиони и услуги за испорака (15%), генерални и извршни директори (8%).

Позициите за кои ќе се намали побарувачката се во книговодство и сметководство (41%), како и оперативен менаџмент (1%). Компаниите кои постигнаа значителен напредок во процесот на дигитална трансформација имаат јасно дефинирани и имплементирани стратегии за обезбедување и технички и технолошки ресурси, како и ресурси во форма на компетенции на вработените (дигитални и проектни).

Што прават напредните логистички компании

Исто така, секоја од нив има посебен оддел/сектор, канцеларија за управување со дигитални трансформации. Целта на канцеларијата е да управува со процесот на дигитална трансформација преку преточување на дефинираната стратегија за трансформација во јасни чекори за имплементација. Таа ги дефинира улогите и одговорностите за да обезбеди транспарентен синџир на команда и одговорност во организацијата. Создава организациска култура фокусирана на иновации, промени и развој, преку употреба на напредни дигитални алатки за собирање податоци во реално време и пристап до релевантни корисници, со што се создава единствен извор на информации за секој работен тек. Обезбедува следење на целиот процес на трансформација преку одржување на комуникација и редовни состаноци за да се избегнат одложувања во процесот на трансформација.

Бидејќи очекувањата се дека јазот во достапноста на талентите за успешна дигитална трансформација не само што нема да се затвори, туку и ќе се зголеми низ целата индустрија, императив е да се задржи инвестицијата во развој на сопствени таленти и дополнителна обука на постојните вработени. талент во компаниите. Различни практики се достапни за бизнисите во овој поглед.

Во логистиката и транспортот, најчесто се користеа следните практики за зголемување на достапноста на талентите: ефективни процеси за унапредување и промоција на таленти, повисоки плати, ефективна преквалификација и усовршување на постојните вработени, повеќе програми DEI, поефективни метрики за известување за луѓето и организациската култура,  ,поддршка за благосостојбата и менталното здравје на вработените, поголема флексибилност во работата во однос на работа на далечина и хибридна работа, подобрување на внатрешната комуникација и безбедност при работа.

Истражувањата покажуваат дека управувањето со трошоците, недостигот на возачи и подобрувањето на продуктивноста се слабите точки на транспортот, додека слабите точки на складирањето се: управување со работна сила, продуктивност и управување со перформансите.

За да се решат овие прашања за трошоците и продуктивноста, транспортните компании се повеќе ги дигитализираат своите процеси со имплементирање на технологии за набавка на дигитални товари и следење на средства и собирање податоци.


Automatic warehouse with robotic arms, 3D rendering

Индустриската револуција 4.0 во транспортот и логистиката

Технологиите на Индустриската револуција 4.0 имаат потенцијал да го намалат влијанието на негативните фактори и да ги направат транспортните и логистичките процеси поефикасни:

• Транспарентност на синџирот на снабдување од почеток до крај – технологиите на Индустријата 4.0 овозможуваат следење на движењето на суровините и производите во секој момент. Затоа, можно е навреме да се идентификуваат пречките и да се елиминираат.

• Ефикасност на менаџментот – Располагањето со информациите во реално време придонесува кон поефикасно планирање на транспортот и навремено донесување на одлуки, со цел да се минимизираат доцнењата во транспортот.

Автоматизација со помош на роботи и дронови – Повторливи и задачи, како што се пополнување нарачки во магацини и избирање на нарачки може да се оптимизираат користејќи роботи и дронови.

• Користење на автономни возила – Развој и користење на паметни и автономни возила влијае на намалување на деловните трошоци, како и на намалување на емисиите на CO2.


Придобивки и предизвици на дигиталната трансформација

Придобивките од дигиталната трансформација за транспортната индустрија и логистиката се рефлектираат во:

1. Трансформација на деловните процеси во смисла на зголемување на нивната ефикасност и ефективност, автоматизација и оптимизација;

2. Деловни перформанси – зголемување на профитабилноста, продуктивноста и синџирот на снабдување, навремена испорака, предвидлива аналитика на побарувачката и ризикот, оптимизација на логистиката;

 3. Агилност – намалување на оперативните трошоци, трошоците за квалитет, транспортот и просторот за складирање преку намалување на залихите и намалување на времето за испорака;

4. Поголема одржливост и подобра заштита на животната средина преку намалени емисии на CO2, намалување на отпадот, намалување на потрошувачката на вода и поголема енергетска ефикасност;

 5. Појава на нови пазари и производи и услуги;

 6. Поголема соработка со различни учесници во екосистемот (стартапи, универзитети, институти, здруженија итн.).

Најзначајните предизвици со кои се соочуваат компаниите од транспортната и логистичката индустрија во процесот на дигитална трансформација може да се поделат на:

1. Финансиски предизвици – се карактеризираат со високи трошоци за имплементација на технологии и менување на деловните модели;

2. Организациски предизвици – се состои од стратегија и патоказ за дигитална трансформација, „Управување со промени“ и агилни методологии, формирање канцеларија за дигитална трансформација и регрутирање и задржување на дигитално компетентна работна сила;

3. Предизвици на имплементацијата на самите технологии – кои вклучуваат интеграција на новите технологии со постоечките апликации, стандардизација и архитектура на податоци, предизвици поврзани со управувањето со податоците, безбедноста и начинот на кој податоците се користат и складираат.

македонија18 часа ago

@media: Иднината на пазарот за рекламирање

економија4 дена ago

Мукаетов за магазинот “The Region“: Нашите брендови се дел од секојдневието на луѓето

македонија5 дена ago

Универзитетот Американ Колеџ Скопје почна соработка со City College of New York од САД

банки6 дена ago

УНИБанка втора година по ред е поддржувач на најзначајната културна манифестација „Охридско лето“  

економија6 дена ago

Стимулирање на иновациите во Scalefocus: Како ги мотивираме ИТ професионалците да бидат иновативни

интервју1 недела ago

Гоце Сиваков:  Нашите клиенти веќе ги чувствуваат бенефитите од фактот дека УНИ Банка е дигитално и технолошки напредна банка!

економија1 недела ago

Стручна обука за општествена одговорност и прв „директорски појадок“ на Клубот на одговорни бизниси

економија2 недели ago

Мукаетов на насловна на престижниот романски магазин „Бизнис“: Романија е стратешки пазар за „Алкалоид“

економија2 недели ago

Почна проектот „Бизнис лидер“ – нова, иновативна платформа за вмрежување на најдобрите од македонскиот деловен свет

банки2 недели ago

Прокредит банка со нова модернизирана филијала во Кавадарци