Анита Ангеловска Бежоска: Очекуваме пад на економијата, но и закрепнување следната година
Објавено на од во Интервју

MDE_4894Анита Ангеловска Бежоска, гувернерка на Народна банка

Народната банка е во фаза на подготовка на новиот циклус макроекономски проекции, во кој ќе бидат вградени сите нови податоци, информации и ризици што се појавија во изминатите неколку месеци. Очекуваме тој да биде финализиран до крајот на месецот. Притоа, извесно е дека на краток рок, економските остварувања ќе бидат пониски од досега очекуваните, имајќи ги предвид промените во глобалното окружување, како и домашните мерки преземени за спречување на ширењето на вирусот. Влошените очекувања на економските субјекти и зголемената неизвесност ќе доведат до одложување на потрошувачката, до намалена деловна активност и инвестиции, што пак ќе значи и пониска домашна побарувачка, барем на краток рок. Неповолни ефекти би се очекувале и во надворешниот сектор. Македонската економија е мала и отворена, така што намалувањето на економската активност во глобални рамки, вклучително и во Европската Унија, а со тоа и во германската економија каде што е сконцентриран голем дел од нашиот извоз ќе се одрази директно врз нашиот извозен сектор. Впрочем, дел од извозните капацитети веќе го прекинаа привремено производството што секако ќе се одрази врз вкупната извозна активност.

 

- Гувернерке, рецесијата годинава веќе не е само песимистичка загриженост туку се чини станува неизбежна откако најрелевантните меѓународни финансиски институции објавија прогнози кои предвидуват пад на бруто домашниот производ (БДП) од -0,4% до околу -4%. Иако Народната банка сѐ уште нема објавено своја прогноза која веројатно ја креира, колку се според Вас реални овие проценки?
Веќе е извесно дека состојбата поврзана со пандемијата на Ковид-19 ќе има поизразени негативни последици за економскиот раст, барем на пократок рок. Тековно се справуваме со најсериозниот глобален шок во периодот по големата депресија. Ова е здравствена криза, при што првенствено треба да се заштити здравјето на луѓето. Оттаму, сите мерки коишто се преземаат во оваа насока се секако неопходни, но сепак, неизбежно е тие да имаат и економски ефекти. Затворањето на границите, ограничувањето на движењето, затворањето на дел од услужните дејности во коишто има социјална интеракција, затворањето на производните капацитети и нарушувањето на глобалните производни синџири и трговија – сето тоа веќе се рефлектира врз финансиските пазари и пазарите на примарните производи, ќе влијае врз довербата на потрошувачите и инвеститорите и во крајна линија ќе доведе до намалување на економската активност на глобално ниво.
Впрочем, меѓународните организации и прогнозирачки институти веќе направија или најавија надолни ревизии на глобалниот економски раст за 2020 година, а како главна причина за надолната ревизија се наведува овој неекономски фактор. Според Меѓународниот монетарен фонд, глобалната економска активност, годинава се очекува да се намали за 3%, наспроти проектираниот раст од 3,3% во рамки на јануарските проекции. Надолни корекции на растот се направени и за сите региони и за индивидуалните економии, притоа понегативни се очекувањата за развиените економии, отколку кај земјите во развој и брзорастечките економии.
Во услови на многу брза промена на состојбите од ден во ден, мошне е тешко да се направи прецизна процена. Еден од главните извори на неизвесност, можеби и клучен во процената на големината на негативните економски ефекти, е и времето потребно за справување со акутната фаза на пандемијата – дали таа ќе биде сконцентрирана само во вториот или ќе дојде до продолжување и во третиот квартал, па и до крајот на годината. Имајќи го сето ова предвид, не е за изненадување и позначајната разлика во проекциите на различни институции. Впрочем тоа не е случај само со проекциите за нашата економија. На пример, во рамки на истражувањето кое го спроведува агенцијата „Консензус форкаст“, проекциите за германската економија за 2020 година се движат во интервал од -1,3% до -10%.
Она што е поизвесно и околу кое барем засега постои изграден консензус во економската фела, е дека за разлика од 2008 година, кога кризата беше резултат на сериозно нарушување на макроекономските фундаменти во глобални размери, тековно се соочуваме со шок кој има неекономски карактер и како таков, тој не би требало да се одрази врз долгорочниот потенцијал за раст на економиите, ниту пак да доведе до креирање подлабоки структурни проблеми.
Народната банка е во фаза на подготовка на новиот циклус макроекономски проекции, во кој ќе бидат вградени сите нови податоци, информации и ризици што се појавија во изминатите неколку месеци. Очекуваме тој да биде финализиран до крајот на месецот. Притоа, извесно е дека на краток рок, економските остварувања ќе бидат пониски од досега очекуваните, имајќи ги предвид промените во глобалното окружување, како и домашните мерки преземени за спречување на ширењето на вирусот. Влошените очекувања на економските субјекти и зголемената неизвесност ќе доведат до одложување на потрошувачката, до намалена деловна активност и инвестиции, што пак ќе значи и пониска домашна побарувачка, барем на краток рок. Неповолни ефекти би се очекувале и во надворешниот сектор. Македонската економија е мала и отворена, така што намалувањето на економската активност во глобални рамки, вклучително и во Европската Унија, а со тоа и во германската економија каде што е сконцентриран голем дел од нашиот извоз ќе се одрази директно врз нашиот извозен сектор. Впрочем, дел од извозните капацитети веќе го прекинаа привремено производството што секако ќе се одрази врз вкупната извозна активност.
Сепак, како што веќе нагласив, овие отстапувања не се предизвикани од поместувања во економските фундаменти и засега се очекува да бидат од привремен карактер. Антикризните пакети на мерки, а во овој контекст и мерките кои ги презема Народната банка, имаат за цел да обезбедат ублажување на негативните ефекти и да го помогнат закрепнувањето на економијата, а притоа да се задржи макроекономската стабилност.
MDE_4874Инфлацијата нема да порасне
- Очекувате ли поголеми инфлаторни притисоци годинава, особено поради недостигот на храна што се наметнува како нов глобален проблем?
Во текот на првите три месеци од оваа година, исто како и минатата, стапката на инфлација е релативно ниска и стабилна. Просечната стапка на инфлација заклучно со март изнесува 0,6%, со мал позитивен придонес од сите три компоненти на индексот – базичната инфлација, прехранбената и енергетската компонента. Со нашата октомвриска проекција, ние очекувавме просечна инфлација од 1,5%. Досегашните остварувања се под проекцијата, а воедно и оцените за движењата на цените на примарните производи до крајот на годината се коригирани надолу.
Пандемијата негативно се одрази врз глобалната побарувачка, што пак доведе до надолно прилагодување на цените на повеќето берзански производи. Овој пад е посебно изразен кај цените на нафтата на светските пазари, каде што дополнителен ефект имаше и неможноста за договор помеѓу најголемите производители на овој енергенс. На пример, цената на суровата нафта од типот „брент“,во март се сведе на 33 американски долари за барел (годишен пад од околу 50%), што е најниско ниво регистрирано во последните четири години, а надолни корекции се направени и во однос на очекуваното движење на цените до крајот на годината. Ваквите поместувања ќе имаат директен надолен ефект врз стапката на инфлација во македонската економија преку пониските домашни цени на горивата, што, впрочем е веќе видливо и преку мартовските податоци за инфлацијата. Пониските цени на енергентите, кои што се влезна компонента и кај другите производи и услуги, може дополнително да влијаат и на останатите цени.
Покрај директниот ефект од пониските увезени цени, надолно влијание врз цените би се очекувало и преку каналот на домашната побарувачка. Дел од преземените мерки за спречување на ширењето на вирусот влијаат во насока на одложување на потрошувачката на домаќинствата, што пак би можело да доведе и надолно прилагодување на цените во домашната економија.
Кога станува збор за нагорни ризици за стапката на инфлација, тековно, веројатноста за нивна материјализација се чини мала. Во нашата економија, беа забележани неколку изолирани епизоди на раст на цените на одредени производи на периодот на почетокот на кризата, но сепак станува збор за ограничен број производи. Овој ефект веројатно во целост ќе биде неутрализиран од факторите коишто веќе ги споменав, бидејќи тие вршат притисок за намалување на цените. Што се однесува до понудата на храна, Организацијата за храна и земјоделство при Обединетите нации (ФАО), превентивно ја потенцираше значајноста од одржување на активноста на глобалните синџири на храна, при што нагласи и дека понудата на храна во глобални рамки не претставува извор на загриженост и дека таа е солидна и стабилна. Оттаму, ограничената или намалена понуда не би требало да претставува фактор што би креирал нагорни притисоци врз цените.
Имајќи ја предвид ваквата дистрибуција на веројатноста помеѓу надолните и нагорните ризици, проекциите за идните движења на цените се ревидирани најчесто во надолна насока. На пример, Меѓународниот монетарен фонд во најновиот циклус проекции направи надолна корекција на очекуваната стапка на инфлација за развиените економии и еврозоната, при што сега се очекува стапка на инфлација од 0,5% и 0,2% во 2020 година, соодветно, наспроти 1,7% и 1,4%, соодветно согласно јануарските проекции на Фондот.
- Во пресрет на оваа криза, Народната банка веќе направи одредено олабавување на монетарната политика. Но колку според Вас е доволно намалувањето на основната камата само за 0,25 п.п за да ги стимулира банките наместо во благајнички записи, повеќе да ги пласираат парите како кредити?
Евидентно е дека материјализацијата на ризикот од здравствената криза во глобални рамки и оцените за негови поголеми негативни ефекти врз растот на економиите резултираа и со брза реакција на поголем број централни банки во светот, со намалување на нивните каматни стапки и/или преземање дополнителни мерки за креирање на ликвидност во системот и поддршка на кредитирањето. Ова е особено изразено кај поголемите и поразвиените економии, коишто имаат поголем фискален простор, флексибилен девзиен курс, како и полесен и поедноставен пристап до механизмите на финансирање од Европската Унија. Од почетокот на годината и ние ја релаксиравме монетарната поставеност, во услови на стабилни домашни инфлациски движења и адекватно ниво на девизни резерви, а во околности на веќе извесни негативни ефекти од надворешното окружување, како и од мерките за ограничување на ширењето на вирусната инфекција.
Основната каматна стапка беше намалена во два наврати, за вкупно 0,5 процентни поени, со што таа се сведе на историски најниско ниво од 1,75%.
Дополнително овозможивме и регулаторна флексибилност, преку којашто создадовме услови банките да можат да направат реструктуирање на кредитите на населението и корпоративниот сектор, преку обезбедување на грејс-период и промена на условите на финансирање. Сето ова е направено на прудентен начин, без да се создаваат ризици за билансите на банките, а истовремено да се обезбеди неопходната ликвидност за секторите погодени од кризата. Воедно, во изминатиот период, по појавата на корона-кризата, беа донесени и други регулаторни промени, со кои на банките им се обезбедува поголема флексибилност и им се остава поголем простор да се фокусираат на процесот на кредитирање.
Како централна банка ја променивме и одлуката за задолжителна резерва на банките, односно ја активиравме неконвенционалната мерка, со која на банките им се ослободува дополнителна ликвидност, за износот на новоодобрени и реструктуирани кредити на најпогодените сектори во економијата. Обезбедувањето дополнителна ликвидност е особено важно во овој момент, имајќи ја предвид специфичноста на шокот и мерките коишто се преземаат за справување со него.
Дополнително на промените во основната каматна стапка, на последната аукција на благајнички записи ја намаливме и понудата на овој инструмент за 8 милијарди денари во однос на достасаниот износ. На овој начин директно влијаевме на износот кој може да се пласира во нашиот инструмент. Средствата кои се ослободуваат по овој основ би обезбедиле натамошна поддршка на македонската економија преку одржување на кредитните текови од страна на банкарскиот систем.
Мислам дека сите овие мерки треба да се гледаат како конзистентен пакет,којшто претставува значајна поддршка за ликвидноста и за обезбедување поволни услови на финансирање во економијата, вклучително и преку пониски каматни стапки. Постојано ја следиме состојбата и кога ќе оцениме дека има потреба ќе реагираме и понатаму со инструменти кои ќе оцениме дека се најефективни. Секако тоа не смее и нема да биде по цена на макроекономската стабилност. Народната банка останува доследна на успешното спроведување на своите цели – одржување на стабилноста на цените и на девизниот курс и одржување на финансиската стабилност.
MDE_4793Очекуваме банкарскиот систем да остане стабилен и сигурен и во следниот период. Факт е дека тековно сме исправени пред голем предизвик, што веројатно ќе има големи ефекти врз економијата. И во таа смисла, многу е веројатно дека ќе дојде до одредена материјализација на кредитниот ризик и појава на „лоши кредити” во билансите на домашните банки. Но она што е клучно, е добрата кондиција и силните капитални позиции на домашните банки, што остава доволен простор за апсорбирање на евентуалните загуби, без притоа да биде загрозена стабилноста на банкарскиот систем.
- Каква кредитна активност очекувате годинава во услови на економска криза? Планирате ли дополнително да ја олабавувате монетарната политика во оваа насока?
Од почетокот на годинава, кредитниот раст е солиден и во февруари изнесува околу 7% на годишно ниво, а прелиминарните податоци до крајот на тримесечјето покажуваат задржување на позитивните стапки на годишен раст. И натаму е присутен трендот на поголема фокусираност на банките кон домаќинствата, чии кредити растат со стапка од околу 11% на годишна основа во февруари, наспроти поумерениот раст кај корпоративното кредитирање, од околу 3% на годишно ниво. Истовремено, продолжи и депозитниот раст којшто во февруари изнесува околу 8% на годишна основа. Оттука, движењата досега се солидни.
Меѓутоа, свесни сме дека се соочуваме со голем шок којшто може да има поголеми ефекти врз економијата, пред сѐ на краток рок. Па оттука, реално е да се очекува дека ваквата состојба би имала одраз и врз кредитната активност на банките. Секако, кредитната активност на банките зависи и од растот на депозитната база во претстојниот период, имајќи го предвид влијанието од корона-кризата кој се очекува и врз доходот на економските субјекти.
Мошне е битно што домашниот банкарски систем е здрав, солвентен и ликвиден и е во подобра позиција од периодот на почетокот на глобалната финансиска криза во 2008 година, што упатува на доволен потенцијал за негово справување со можните неповолни ефекти врз економијата од тековната здравствена криза. Ова е резултат на нашите зајакнати регулаторни и супервизорски барања во пост-кризниот период, во линија со зајакнатата европска регулатива, кои придонесоа за натамошно јакнење на отпорноста на банкарскиот систем. Со низата преземени мерки досега од страна на Народната банка, очекуваме да дојде до олеснување на финансиските услови и за граѓаните и за корпоративниот сектор. Очекуваме дека банките ќе ја искористат ослободената ликвидност и активно ќе ги применуваат можностите кои им се ставени на располагање со регулаторните измени, сѐ со цел соодветно да ги поддржат компаниите и граѓаните во справувањето со последиците од корона-кризата, и притоа да се одржи финансиската стабилност.
- Какви се очекувањата за банкарскиот сектор? Правите ли нови стрес тестови и што покажуваат тие во новите сценарија што ги наметнува можниот интензитет и времетраење на пандемијата? Колку најмногу би можеле да се зголемат таканаречените “лоши кредити“, односно ненаплатливи побарувања?
Нашите оцени и согледувања упатуваат дека банкарскиот систем е здрав, стабилен и поставен на цврсти основи, со капацитет да се справи со различни шокови. Тоа го потврдуваат сите актуелни податоци и досегашните движења, што како централна банка ги следиме на редовна основа. Тие покажуваат висока капитализираност, високо ниво на ликвидност и многу солиден квалитет на активата со којашто располага банкарскиот сектор. Адекватноста на капиталот е 16,3% и е подобрена во однос на 2008 година, кога домашната економија се соочи со голем шок предизвикан од глобалната финансиска криза. Учеството на ликвидната во вкупната актива изнесува 30%,што исто така е повисоко во споредба со периодот пред глобалната финансиска криза. Подобрен е и квалитетот на активата на банкарскиот сектор, како значајна детерминанта на кредитната активност. Нивото на нефункционални кредити во моментот е околу 4,8% од вкупните кредити и е едно од најниските споредено со земјите од регионот, а истовремено е и историски најниско ниво на овој показател.
Стабилноста на банкарскиот систем и неговата отпорност на шокови се потврдуваат и преку редовните стрес-тестови, што во Народната банка ги спроведуваме на редовна квартална основа. Последниот редовен стрес-тест беше подготвен со податоци од крајот на претходната година, а во меѓувреме направивме и бројни дополнителни анализи и стрес-тест симулации како би ги оцениле ефектите од тековните случувања. Сите тие покажуваат висок капацитет на системот за апсорбција на шокови, дури и при уште поизразено неповолни сценарија.
За илустрација би ги споменала резултатите од т.н. обратен стрес-тест, којшто покажува колку треба да пораснат нефункционалните кредити, за солвентноста на банките да падне под регулаторниот минимум од 8%. Според резултатите од крајот на минатата година, потребен e раст од нешто над 300% на нефункционалните кредити за адекватноста на капиталот на банкарскиот систем да се намали до нивото од 8%. Ваквата претпоставка е крајно екстремна, имајќи предвид дека нефункционалните кредити кон нефинансиските субјекти,минатата година забележа годишно намалување за 2,8% За споредба во годините на финансиската криза, растот на нефункционалните кредити изнесувал 20,6% во 2008 година и дури 39,2% во 2009 година.
Очекуваме банкарскиот систем да остане стабилен и сигурен и во следниот период. Факт е дека тековно сме исправени пред голем предизвик, што веројатно ќе има големи ефекти врз економијата. И во таа смисла, многу е веројатно дека ќе дојде до одредена материјализација на кредитниот ризик и појава на „лоши кредити” во билансите на домашните банки. Но она што е клучно, е добрата кондиција и силните капитални позиции на домашните банки, што остава доволен простор за апсорбирање на евентуалните загуби, без притоа да биде загрозена стабилноста на банкарскиот систем.
MDE_4919Околу 70% од граѓаните прифатиле одложување на ратите
- Како ги коментирате Вие критиките во јавноста дека банките иако им овоможија на граѓаните и фирмите одложено плаќање на ратите за шест месеци, сепак и во овој период ќе ги засметуваат каматите на овие кредити?
Заради олеснување на финансискиот товар на граѓаните и компаниите, како што веќе споменав, ние подготвиме и донесовме регулаторни измени кои значат поповолни договорни услови за сите субјекти коишто се погодени од корона-кризата. Притоа, како централна банка водевме сметка ова решение да е системски издржано, односно да не доведе до нарушување на стабилноста на секоја поединечна банка и на вкупната финансиска стабилност, којашто е клучна за одржување на макроекономската стабилност. Она што е особено значајно е дека и од одржувањето на финансиската и макроекономскта стабилност ќе зависи и заздравувањето на нашата економија, односно нејзиното враќање на патеката на забрзан раст.
Во насока на обезбедување поволни финансиски услови презедовме и други мерки, како што се намалување на основната каматна стапка, таргетираната мерка со која се намалува обврската за пресметка на задолжителна резерва за кредитите одобрени на погодените сектори и намалување на понудата на благајнички записи коишто банките на редовната априлска аукција можеа да ги запишат кај Народната банка. Конкретно, понудата на благајнички записи на априлската аукција беше за 8 милијарди денари пониска во споредба со понудата на аукцијата спроведена во март. Ослободените средства во износ од околу 130 милиони евра се очекува да овозможат натамошна поддршка за македонската економија преку поттикнување на кредитната активност на банкарскиот систем. Значајно е и што Владата донесе Уредба со која се намалува казнената каматна стапка, но и максималната договорна стапка кај граѓаните и компаниите. Иако, како и останатите централни банки, ние немаме законска надлежност за директно регулирање на каматните стапки, очекуваме дека сите овие мерки што ги наведов, треба да резултираат со поповолни услови за финансирање, што е значајно за пребродување на овој период.
Според првичните информации од банките коишто досега доставија податоци до Народната банка, околу 70% од граѓаните ја прифатиле понудата за одложено плаќање на обврските. Кај корпоративниот сектор, олеснувањата се усогласуваат поединечно воз ависност од потребите на правните лица, а сѐ со цел колку што е можно повеќе да им се излезе во пресрет на компаниите за полесно да ги надминат потешкотиите предизвикани од состојбата со коронавирусот. Овие одложувања, за банките значат времено откажување од приливите што требало да ги наплатат во овој период, со што индиректно се поддржува економијата.
- Како го оценувате фискалниот одговор на оваа криза во земјава, имајќи предвид дека други економии одговорија со пакети што се бројат во милијарди евра?
Имајќи ја предвид природата на шокот со кој се соочуваме – комбинација на домашни рестрикции на економската активност со цел заштита на здравјето на луѓето, намалена странска побарувачка и прекинати синџири на снабдување, најефективни можат да бидат фискалните мерки. Во вакви услови, фискалните политики се фокусираат на неколку аспекти: обезбедување доволно средства во секторот здравство заради зголемување на капацитетот за успешно справување со вирусот, од што ќе зависи и намалувањето на рестрикциите; преструктуирање на расходната страна во насока на зголемување на расходите со најголем мултипликативен ефект (најголем позитивен ефект врз економијата) и спроведување на дискрециони фискални мерки. Со тоа што фискалниот простор не е неограничен, неопходно е овие фискални мерки да бидат привремени и добро таргетирани за компаниите и граѓаните коишто се најпогодени. На овој начин ќе се помогне корона-кризата да не резултира со поголеми негативни ефекти врз билансите на погодените компании, што е предуслов и за побрзо опоравување. Глобалната криза од 2008 година, јасно покажа дека кога билансите на субјектите се позначајно погодени, опоравувањето трае долго.
Се разбира сето ова не е едноставно – во услови на пад на јавните приходи, а кога има потреба за спроведување на фискални мерки кои чинат, ова значи раст на буџетскиот дефицит и потреба за негово финансирање. Сите помали економии со помали домашни финансиски пазари се соочуваат со овој предизвик, а особено во актуелниот контекст кога и условите на финансирање на странските пазари се затегнати. Оттаму, и пристапот до финансирање е еден од факторите коишто ги објаснуваат разликите помеѓу големините на фискалните импулси кај одделни земји.
Пакетот на преземени фискални мерки кај нас, по својата суштина, не се разликува многу од мерките кои ги преземаат фискалните власти во глобални рамки. Имено, речиси стандарден пристап во овие неколку недели е фокусот да биде ставен на зачувувањето на работните места и спречувањето на поголем пад на платите, многу често преку различни шеми на субвенции. Исто така, често се преземаат мерки на одложување на плаќањето на одредени обврски кон државата, како и мерки за спречување на нагло влошување на ликвидноста кај претпријатијата. Се активираат и поволни кредитни линии, како што е кај нас кредитната линија на Развојната банка.
Досега, Владата усвои два пакети на фискални мерки, а најави и нови коишто секако се неопходни, имајќи ја предвид силината на шокот. Обемот на фискалните мерки ќе зависи од можноста за обезбедување на финансирање. Оттука, многу ќе биде важно да се обезбеди дополнителна финансиска поддршка преку задолжување. Тоа што мислам дека е позитивно за нас, е што веќе успеваме во еден дел да обезбедиме финансирање по поволни услови, на пр. преку ММФ, а делумно се обезбедува и финансирање на домашниот пазар, исто така по релативно поволни услови. Во тек се и разговори за обезбедување на дополнителни надворешни извори за финансирање на буџетот.
Се разбира, во ниту еден момент, мерките коишто се преземаат и во монетарната и во фискалната сфера не смее да доведат до неодржливи позиции, или до зголемени ранливости на среден рок. Економските основи мора да останат здрави, и покрај пандемијата, а ние како носители на макроекономската политика, имаме одговорност да ја одржуваме економската стабилност. Затоа како и во слични ситуации во минатото, и кај нас како и во сите други земји, централната банка е во постојана комуникација со Министерството за финансии и со Владата, заради потребното ниво на координираност во реакцијата на економските политики на пандемијата и нејзините последици.
- Околу финансирањето на недостигот на приходи во државната каса како последица на намалената економска активност, а имајќи предвид дека странските комерцијални кредитори се воздржани, колку Народната банка би можела тука да помогне во некое најлошо сценарио, со пренасочување на ликвидноста од благајничките записи или пак девизните резерви?
Благајничките записи се редовен монетарен инструмент преку којшто се спроведува монетарната политика и се управува со ликвидноста во банкарскиот систем. Ние преку овој инструмент впрочем обезбедивме дополнителна ликвидност во системот од 8.000 милиони денари, ценејќи дека оваа промена е конзистентна на постојните услови и нашите цели. Оваа ликвидност, покрај за поддршка на кредитирањето на приватниот сектор, може да се искористи и за финансиска поддршка на имплементацијата на фискалните мерки за поддршка на економијата.
Девизните резерви имаат неколку точно утврдени намени, согласно меѓународните стандарди и практики. Тие служат за интервенции на девизниот пазар, заради одржување на вредноста на домашната валута, односно девизниот курс. Притоа, во зависност од насоката на притисокот на девизниот пазар, интервенциите може да бидат со откуп на вишокот на девизи или со продажба за задоволување на недостаток. Преку нивото на резервите се цени капацитетот на земјата за спроведување на прифатената политика на девизен курс и одржување на довербата во домашната валута, особено во земја со политика на фиксен или стабилен девизен курс. Токму затоа, нивното ниво е од исклучителна важност како за домашните така и за странските инвеститори при носењето на нивните одлуки за финансиска поддршка на една економија. Девизните резерви служат и за непречено извршување на меѓународниот платен промет, вклучително и за потребите на државата.
Согласно со законската рамка и сите меѓународни стандарди и правила, со девизните резерви управува исклучиво централната банка, и тоа исклучиво за погоренаведените цели. Употребата на девизните резерви за други намени не е дозволена бидејки може да доведе до нарушување на макроекономската стабилност. Директното финансирање на фискалната политика од страна на централната банка, преку девизните резерви, или друг модалитет веќе одамна е забрането во земјите со пазарна економија, вклучително и во Европската Унија.
Денарот останува стабилен и имун на лажните вести
- Во екот на панедмијата се појавија и многу лажни вести околу стабилноста на денарот. Направија ли овие шпекулации посериозна штета и бараа ли интервенции од девизните резерви?
Во моето долгогодишно искуство, речиси по правило, во секоја ситуација во која има одредена неизвесност, за жал, се појавуваат и дезинформации околу стабилноста на девизниот курс, и покрај постигнатиот консензус за значењето на стабилноста на курсот за стабилноста на нашата економија. Нашиот став и комуникација се јасни – курсот е и останува стабилен, нивото на девизни резерви е адекватно, впрочем затоа и континуирано го градиме, за да имаме комфор во вакви епизоди кога сме погодени од некој шок.
Неколкуте објави со неточни информации околу стабилноста на денарот, коишто се појавија заради следење нереферентни извори за следење на девизниот курс, предизвикаа одредена вознемиреност кај дел од населението, но тоа беше краткорочен ефект без поголемо влијание врз девизните резерви.
Нивото на резервите, ние со години го одржуваме на релативно високо ниво, што е најзначајна гаранција за стабилноста на девизниот курс на домашната валута. Согласно последните податоци, девизните резерви изнесуваат нешто над 3 милијарди евра, што генерално е во рамки на очекувањата согласно октомвриската проекција.
Дополнително, но многу важно, обезбедената финансиска поддршка од ММФ, овозможува и натамошен раст на девизниот потенцијал на нашата економија, односно зголемување на девизните резерви, со што ќе се испорача и дополнителна гаранција за стабилноста на домашната валута. Впрочем, тоа што ние како централна банка, континуирано даваме цврсти гаранции дека денарот е и ќе остане стабилен беше и еден од клучните предуслови за одлуката на ММФ позитивно да одговори на нашето барање за финансиска поддршка.
Народната банка е подготвена ако е потребно да реагира со сите инструменти кои ѝ стојат на располагање, со цел да се зачува стабилниот курс на денарот кон еврото. Ова впрочем го потврдуваме повеќе од две децении наназад, вклучително и низ неколку периоди на кризи и значителни шпекулации.
Затоа, уште еднаш морам да потенцирам: ние гарантираме дека денарот е и ќе остане стабилен. Стабилноста на курсот била, е и ќе остане наш приоритет.

 

 

 

 

 


Почитувани за да продолжите со читањето треба да бидете претплатник

Доколку сте претплатник на kapital.mk, само логирајте се.

Одберете пакет за претплата:

Напоменуваме дека подолу можете да купите само едно електронско издание

Зошто треба да се претплатите?

Што добивате со он-лајн претплата на Капитал:
  • Со претплата на електронското издание на Капитал заштедувате 20% попуст на цената за претплата на печатеното издание

  • Можност за најава од три различни уреди – домашен компјутер, службен компјутер и мобилен телефон

  • Пристап до електронското издание од било каде во Светот

Што добивате со претплата на печатеното издание на Капитал:
  • 49 броја на редовното издание на Капитал

  • 45 специјални додатоци годишно, интегрирани во рамки на редовното издание на Капитал

  • Бесплатна достава на магазинот на домашна адреса или на работа

  • Платена поштарина

  • Вклучено ддв

  • Бесплатен он-лајн пристап до сите електронски изданија на редовниот број на Капитал и сите специјални прилози

Одберете пакет за претплата:

Напоменуваме дека подолу можете да купите само едно електронско издание

Зошто треба да се претплатите?

Што добивате со он-лајн претплата на Капитал:
  • Со претплата на електронското издание на Капитал заштедувате 20% попуст на цената за претплата на печатеното издание

  • Можност за најава од три различни уреди – домашен компјутер, службен компјутер и мобилен телефон

  • Пристап до електронското издание од било каде во Светот

Што добивате со претплата на печатеното издание на Капитал:
  • 49 броја на редовното издание на Капитал

  • 45 специјални додатоци годишно, интегрирани во рамки на редовното издание на Капитал

  • Бесплатна достава на магазинот на домашна адреса или на работа

  • Платена поштарина

  • Вклучено ддв

  • Бесплатен он-лајн пристап до сите електронски изданија на редовниот број на Капитал и сите специјални прилози

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Вие можете да ги користите следните HTML ознаки: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

...Сите ние живееме во време, кога само идејата е капитал, сè друго е пари...
Најава
Регистрација

На вашата e-mail адреса ќе добиете лозинка за логирање на КАПИТАЛ.

Заборавена лозинка?

Внесете e-mail адреса или корисничко име со кое сте регистрирани на КАПИТАЛ.

×