Дигитална револуција: Како Естонија стави крај на бирократијата?
Објавено на од во hi-tech & business

Естонија 1Оваа балтичка нација од 1,3 милиони луѓе е ангажирана во амбициозен проект за да ја направи државната администрација целосно дигитална и да ја намали бирократијата, да ја зголеми транспарентноста и да го поттикне економскиот раст. Проектот, кој започна во 1997 година ги постави темелите на брзорастечкиот естонски технолошки сектор.
Естонија создаде дигитална платформа која поддржува електронска идентификација и дигитални потписи за да овозможи комуникации без хартија и во приватниот и во јавниот сектор.

 

Во главниот град на Естонија во Талин, три дена стариот Оскар Лунде спие мирно во неговата болничка колиба, покриен со зелено ќебе украсено со црвени пеперутки. Во собата е неговиот татко. Во вклучува лаптопот.

“Сега ќе го регистрираме нашето дете”, вели Андреј Лунде со возбуда додека ја внесува неговата лична карта во читачот на картички. Неговата сопруга, Олга, со гордост гледа.

И сосема едноставно, Оскар е најновиот граѓанин на Естонија. Без хартија. Без врева.

Оваа балтичка нација од 1,3 милиони луѓе е ангажирана во амбициозен проект за да ја направи државната администрација целосно дигитална и да ја намали бирократијата, да ја зголеми транспарентноста и да го поттикне економскиот раст.
Откако се повеќе земји ги префрлаат своите услуги онлајн, експериментот на Естонија на идните генерации им нуди увид како може да изгледа интеракцијата со државата.
Ви треба ли рецепт? Можете онлајн. Ви треба треба некој во Градското собрание? Нема никакви редови и чекање. На училишната табла родителите можат да видат дали домашните задачи на нивните деца биле направени навреме и како што треба.

Естонија создаде една платформа која поддржува електронска идентификација и дигитални потписи за да овозможи комуникации без хартија и во приватниот и во јавниот сектор.

Се уште постојат неколку работи кои не можете да ги направите електронски во Естонија: да се омажите, да се разведете или да пренесете сопственост на имот. И тоа само затоа што владата одлучи дека е важно луѓето да се појават лично за некои големи настани во животот.

Оваа пролет, естонските власти планираат да одат уште подалеку. Ако Оскар бил роден неколку месеци подоцна, тој би бил регистриран автоматски, со тоа што неговите родители би добиле е-мејл во кој властите му посакуваат добредојде на нивното дете во нацијата.

Мартин Каевац, национален дигитален советник во Естонија, вели дека целта е да се создаде влада која ги поддржува своите граѓани, но не им стои на патот.

Естонија 3

“Естонците ги мразат своите политичари исто како и сите други. Но, барем откако администрацијата на државата работи исклучително добро и ефикасно, луѓето повеќе му веруваат на системот”, вели Томас Хендрик Илвес, поранешен претседател на Естонија, кој е еден од промоторите на овој проект низ целиот свет.

“Во идеален свет, во случај на невидлива влада, кога ќе се роди ново дете, ниту еден од родителите никогаш не би требало да аплицира за нешто, како на пример, да добие породилно отсуство, да добива поддршка за детето, да добие место за детска градинка, да се даде име на детето ..”, вели тој.
“Сите овие различни услуги ќе бидат испорачани автоматски”.

Сива Вајдјанатон, директор на Центарот за медиуми и државјанство на Универзитетот во Вирџинија, вели дека другите земји имаат многу што да научат од Естонија.
Естонија си даде време за да ја изгради безбедноста и приватноста на својот модел, за разлика од неуспешните напори на приватните компании да обезбедат безбедни онлајн системи за гласање, како во САД, на пример.

“Се осигура дека одговорноста на државата е дел од процесот”, рече тој.

Естонците во голема мера се чини дека го прифатија системот и покрај глобалната загриженост за хакирање на податоци.

На презентација на дигиталниот систем, менаџерот на проектот Индрек Онник застана покрај огромен екран со илустрација на неговиот профил. Тој ги покажал своите средношколски оценки од пред една деценија и евиденција за лиценца за нуркање. Ако имал куче, исто така ќе се појавело и записник за вакцинација.

Граѓаните можат да ги следат нивните податоци и да видат дали некоја владина или приватна институција ќе пристапи до нив.

“За да генерирате доверба, навистина треба да имате транспарентност”, вели тој. “И затоа луѓето имаат пристап до сопствените податоци и затоа можат да видат дали владата ги користела тие податоци”.

Платформата е поткрепена со софтвер наречен X-Road, децентрализиран систем за размена на податоци кој ги поврзува базите на податоци. Појдовните податоци се дигитално потпишани и шифрирани, а сите дојдовни податоци се најавени и автентицирани.

Владата, стравувајќи од обидите за компромитирање на нејзините граници со соседна Русија, исто така, има резервен план за обновување на дигитални услуги во случај на инвазија или тешки сајбер напади, а тоа се базите “амбасади” во земји како Луксембург. Како и редовните амбасади, серверите се сметаат за естонски територија и ќе и дадат на владата шанса да се подигне на друго место доколку е потребно.

Проектот, кој започна во 1997 година ги постави темелите на брзорастечкиот естонски технолошки сектор. Skype, услугата за видео повици која “Мајкрософт” ја купи за 8,5 милијарди долари во 2011 година, е најпознатиот хај-тек извозен производ на Естонија. Но, влијанието е пошироко. Информациите и комуникациите учествуваат со 5,9 % во економијата на Естонија.

Владата се надева дека ќе ја зголеми таа бројка со програмата за “е-жителство” која им овозможува на претприемачите од целиот свет да го регистрираат својот бизнис во Естонија и да добијат пристап до Европската унија.
Досега повеќе од 51.000 луѓе од 167 земји аплицирале за е-жителство по цена од 100 евра ( 114 долари) по човек.

Напредокот во дигитализацијата е резултат на долгорочно размислување.

Кога Естонија прогласи независност во 1991 година, економијата беше толку уназадена во оваа поранешна советска република што мораше да се изгради од нула. Властите бараа индустрија во која Естонија како земја би можела да се натпреварува. Тие се одлучија за информатичката технологија и за Интернетот, поле што беше исто толку ново како Естонија, изјави поранешниот претседател Томас Хендрик Илвес.

Кога земјата требаше да го замени телефонскиот систем од 1930-тите, Финска понуди аналоген систем од доцните 1970-ти години, бесплатно. Но, Илвес тврдеше дека владата треба да ја одбие понудата и да инвестира во дигиталната технологија.

“Единствениот начин на кој можеше навистина да ни тргне добро, беше да одиме дигитално”, рече Илвес, говорејќи во Универзитетот Стенфорд, каде што важи за истакнат визитинг предавач во Хувер институцијата. “Имавме шанса да се натпреваруваме во оваа област”.

Илвес, кој израснал во Соединетите Американски Држави и се запознал со компјутерите уште во гимназија, предложил децата да почнат со учење компјутери уште на многу рана возраст. Владата започна со изградба на компјутерски лаборатории во училиштата. Банките го поддржаа овој потег. Повеќе од 99 % од банкарските трансакции на Естонија сега се извршуваат онлајн.

Дали системот на Естонија може да се примени во поголемите земји е отворено прашање, вели Звика Кригер, шеф за технолошка политика и партнерства во Светскиот економски форум.

Она што функционира во мала и прогресивна земја, не мора да функционира во големи демократии како САД.
“Кога ќе додадете повеќе луѓе, повеќе различни засегнати страни, повеќе административни слоеви на градот, државата и на локално ниво, вие експоненцијално додавате комплексност”, рече Кригер. “Естонија е добар прв тест, а сега прашањето е дали другите земји ќе го сметаат успехот на Естонија доволно привлечен за да го преземат ризикот и да се обидат да го применат во поголеми системи “.

Естонија го смета својот пристап како прототип за модерна демократија – контрапункт на авторитарните земји кои имаат намера да ја користат дигитализацијата за да ги контролираат своите граѓани. Илвес, кој многу патува низ светот зборувајќи за овој проект, им кажува на другите земји дека зголемената ефикасност гради доверба и го подобрува управувањето.

“Естонците ги мразат своите политичари исто како и сите други”, рече тој. “Но, барем откако администрацијата на државата работи исклучително добро и ефикасно, луѓето повеќе му веруваат на системот”.

Младиот татко Андреј Лунде е меѓу оние кои веруваат во системот.

Тој вели дека дигиталната влада го олеснува животот толку многу што вреди секој потенцијален безбедносен ризик, посочувајќи дека личните податоци можат да бидат украдени исто така и во системи базирани на хартија.

“Ако некој навистина ги сака моите информации, тој ќе ги добие на било кој начин “, вели Лунде. “Ако можат да ги добијат пораките на Хилари или податоците на Маркел, тие сигурно можат да добијат и моите податоци”.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Вие можете да ги користите следните HTML ознаки: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

коментари и анализи
...Сите ние живееме во време, кога само идејата е капитал, сè друго е пари...
Најава
Регистрација

На вашата e-mail адреса ќе добиете лозинка за логирање на КАПИТАЛ.

Заборавена лозинка?

Внесете e-mail адреса или корисничко име со кое сте регистрирани на КАПИТАЛ.

×