Европските “национални шампиони” се враќаат
Објавено на од во Економија
Земјите сè повеќе се фокусираат на поддршката на локалните компании да се натпреваруваат глобално.
Risks-and-Effects-of-Trade-Protectionism“Националните шампиони” се враќаат во мода во Европа. Моделот со кој државата ги поддржува локалните компании, изгледа се враќа, иако со години Европската Унија се обидуваше да го убие овој тренд.
Сега работите се менуваат. Особено во услови кога државите се борат со растечкиот популизам и се соочуваат со нелојална конкуренција од Кина. Сите сакаат поголема слобода. Сепак, секој модел има свои предности и недостатоци.
Иако државните субвенции им помагаат на локалните компании да се изборат со странските конкуренти и гарантираат нови работни места, постои ризик да одбијат инвеститорите и да спречат претприемништвото. Исто така, постои можност да се победи конкуренцијата.
Што значи да се биде “национален шампион”
Национален шампион може да биде компанија за снабдување со клучните јавни услуги, како што се електричната енергија, транспортот или поштенските услуги. Важно е да врши функција која е корисна за општеството и да понуди лесен и евтин начин за граѓаните да пристапат до понудената услуга. Во исто време, компанијата исто така може да биде лидер во некои области, како на пример, производството на автомобили или енергетика - секторите кои владите ги штитат, бидејќи тие генерираат работни места.
Другиот плус е дека тие работат на локалниот пазар, а во исто време можат да се натпреваруваат и со компании со глобални лидерски позиции.
Се разбира, овој концепт брзо се пресели во технолошкиот свет. Сега секоја држава може да наведе дека технологијата е важна за нејзиниот национален интерес или достоинство. На пример, Кина го охрабри Huawei да се прошири на глобално ниво со зафаќањето на пазарите претходно доминирани од западните компании.
Што точно е поддршката?
Државната поддршка може да има форма на сопственост или директни инвестиции. Други начини се субвенции и добронамерни прописи. На пример, Европската унија и САД честопати се критикуваа за субвенциите што им ги даваат на производителите на авиони “Ербас” и “Боинг”.
Владите, исто така, можат да ги попречуваат странските инвестиции или преземања, како и да ја намалат големината на таквите трансакции со тоа што ќе им дозволат на локалните компании да се спојат. Во 2018 година САД го блокираа недобронамереното преземање на производителот на чипови Qualcomm поради стравувањата дека купувачот може да ги ограничи локалните инвестиции и да даде на Кина предност во развојот на технологии за безжични мрежи од новата генерација.
Зошто сега
Зголемената нееднаквост и честите загуби на работни места поради глобализацијата на традиционалните индустрии придонесоа за формирање протекционистички стравови во Европа и во САД. Од друга страна, Кина се мачи со своите акции за финансирање на модерните индустрии, како и начинот на кој ги заштитува кинеските компании од странски конкуренти.
Делумно, американскиот претседател Доналд Трамп беше избран токму поради неговите агресивни говори против Кина и ветувањата да ги задржат американските бизниси и работните места во нив.
Во Европа, водачите како францускиот претседател Емануел Макрон или германската канцеларка Ангела Меркел инсистираат на поголема претпазливост во странските превземања и промените во европските закони.
Причината – поголема шанса за локалните компании против надворешни конкуренти и можност да се претстават подобро на светската сцена. Оваа идеја не е толку добро прифатена од Европската комисија или од Холандија. Тие не се подготвени да ги укинат правилата за спојување, бидејќи тие ќе им овозможат на француските или германските корпорации да доминираат на европскиот пазар. Наместо тоа, тие повикуваат на промени за зајакнување на способноста на ЕУ за апсорпција на големите технолошки компании. Ова е нешто со кое се борат и Франција и Германија.
Што прават политичарите во врска со тоа?
Трамп објави трговска војна во Кина. Тој главно се фокусира на технолошки компании, делумно за заштита на Qualcomm, Cisco и други американски ривали. Германија, пак, се обиде да ги раководи неуспешниот спојување меѓу Deutsche Bank и локален конкурент, за да не им даде банката на туѓи раце. Меркел и Макрон поддржаа формирањето на европски железнички шампион, со тоа што создадоа гигантски производител на возови и железнички капацитети, комбинација од француската Alstom и германската инженерска компанија Siemens.
Целта беше новата компанија да биде доволно добра за да се соочи со конкурент од Кина. Сепак, договорот беше откажан претходно оваа година од страна на комесарот за конкуренција на ЕУ, Маргарет Вестагер.
Владата на Меркел исто така инсистира за проверки на странските инвестиции во ЕУ, со оглед на стравувањата дека Кина бара пристап до чувствителни технологии и размислува да се здобие со поголемо глобално влијание преку стекнување на клучна инфраструктура, вклучувајќи и на пристаништата. Засега Европа нема институција слична на Комисијата за странски инвестиции во САД, која беше од клучно значење за случајот со Qualcomm.
Добрите европски шампиони
Ербас, кој е роден пред 50 години во договор помеѓу Франција, Германија и Велика Британија, е олицетворение на успешното обединување на националните интереси за да се создаде европски шампион.
Сепак, ова не е секогаш толку лесно. На пример, во случајот на Фиат-Крајслер, кој ја обвини француската влада за тоа дека ненадејно го повлече својот предлог за спојување со Рено, и заклучокот дека таков договор ќе создаде третиот најголем светски производител на автомобили. Француската држава, која има 15% од акциите во Рено, по вторпат ја одложи одлуката.
Националните шампиони станаа популарни по Втората светска војна, затоа што тогаш државите мораа да работат на закрепнување на нивните економии и индустрии. Меѓутоа, со текот на времето, се појавија проблеми. Големите претпријатија поддржани од државата никогаш не се адаптирале на иновативното размислување. Затоа националните шампиони предизвикаа индустриска криза во 1970-тите. Требаше да поминат децении за Европа да ги уништи државните монополи за енергија, телефонски услуги и транспорт поради стравувањата дека големите компании се неефикасни, слабо управувани и нудат услуги со слаб квалитет по високи цени. Меѓутоа, прашањето е дали ова функционирало.
Дали корисниците на Ryanair и EasyJet, на пример, ќе купат поскапи билети ако веќе се навикнати на ниски цени? Тешко.
Меѓутоа, отфрлањето и приватизацијата, исто така, имаат свои недостатоци. Корисниците на Британските железници секојдневно се возеаат во преполнети возови по високи цени. Како впрочем и во повеќето државни железници.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Вие можете да ги користите следните HTML ознаки: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

коментари и анализи
...Сите ние живееме во време, кога само идејата е капитал, сè друго е пари...
Најава
Регистрација

На вашата e-mail адреса ќе добиете лозинка за логирање на КАПИТАЛ.

Заборавена лозинка?

Внесете e-mail адреса или корисничко име со кое сте регистрирани на КАПИТАЛ.

×