Што се случува? Идејата за заеднички европски пазар се претвори во бирократско чудовиште. Наместо да олеснува, ЕУ денес комплицира. Наместо да отвора, таа се затвора. Секоја нова идеја мора да помине низ лавиринт од комисии, одбори, работни групи и совети. И на крајот добивате регулатива што никој не ја разбира.
Кога вашиот мал трговец мора да вработи дополнителен бирократ за да ги толкува новите директиви, тогаш знаете дека нешто не е во ред. Кога земјоделец фрла млеко затоа што не ја исполнил квотата, додека во исто време увезуваме млеко од Полска, тогаш знаете дека логиката повеќе не постои тука. ЕУ денес е само симбол за документација.
ЕУ сака да каже дека е моторот на светската економија и дека нејзините стандарди стануваат глобални стандарди. Но, додека пишува директиви за тоа колку CO2 може да се испушти, кога ке кивнете, Кина и САД го зголемуваат производството како да нема утре.
Најдобар пример е автомобилската индустрија. ЕУ одлучи да ја забрани продажбата на нови автомобили со мотор со внатрешно согорување во 2035 година. На хартија, ова звучи многу благородно. А во пракса ова е самоубиство. Бидејќи индустријата што сега вработува милиони луѓе мора да го промени целиот бизнис модел преку ноќ, без доволно батерии, без доволно инфраструктура и, се разбира, без доволно клиенти подготвени да платат за поскапи автомобили.
Како резултат на сето ова, германските производители молат за субвенции, фабриките се затвораат, а кинескиот BYD среќно го освојува европскиот пазар. Брисел вели дека ја штити климата, но она што всушност го прави е да ја предаде сопствената индустрија на конкуренцијата и тоа на сребрен послужавник.
И не е само автомобилската индустрија. Погледнете го хемискиот сектор. Директивите за емисиите, безбедноста на пакувањето, сите тие стануваат сè построги секоја година. BASF отворено рече: повеќе не вреди да се произведува тука, и затоа ги селат своите погони во Кина и САД, каде што нема бирократска рака од Брисел која постојано го стега прстенот. Понатаму во овој број на „Капитал магазин„ можете да ја прочитате и анализата на Марио Драги, поранешен премиер на Италија, и претседател на Европската Централна Банка (ЕЦБ), во едно од ретките негови обраќања особено откако го напиша „Извештајот за европската конкурентност„, во која анализа тој објаснува што е добро, а што е предзвик за ЕУ денес.
Неодамна во еден европски дневен весник излезе текст со наслов – „Добредојдовте во најголемиот бирократски циркус во светот„.
Анализата почнува отприлика вака: Велат дека Европа е лулка на демократијата, културата и просветителството. Можеби е така. Но, денес таа е пред сè лулка на бирократијата. Не онаа убава бирократија што ја знаете од Германија, каде што барем ве поздравуваат кога ќе го одбијат вашето барање. Бирократијата на ЕУ е своја сорта: ладна, стерилна и целосно одвоена од реалниот живот. Добредојдовте во ЕУ, каде што сè е регулирано.
Ако мислите дека сè уште има слобода, само почекајте ја следната директива на Европската Комисија во Брисел. Бидејќи тука сè се мери со регулативи: од големината на краставицата, до обликот на бананата, до тоа колку електрична енергија смее да потроши вашата правосмукалка… И сето тоа секако, во име на напредокот и безбедноста на граѓаните. Во пракса, во име на сопствениот опстанок, и полните џебови на оние што ги пишуваат истите тие регулативи.
Зборуваме за тоа како ЕУ се турка себеси во пропаст!?
Регулација до смрт. Историјата кажува дека ниедна империја не паднала поради недостаток на регулација. Сите паднале поради вишок. Кога животот и економијата се задушуваат од правила, луѓето си заминуваат, индустријата се сели, а бирократите остануваат сами во нивната стаклена палата во Брисел. И тоа е она што го гледаме денес.
Кога беше создадена ЕУ, таа имаше една едноставна идеја: да им го олесни животот на луѓето. Слободно движење. Пазар со помалку бариери. Звучи логично, нели? На почетокот дури и функционираше. Ги укинаа царините, ја поедноставија трговијата, создадоа заедничка валута и луѓето можеа да работат и студираат во други земји без никаква документација. Тоа беше сон во Европа без граници. Но, потоа се случи она што секогаш се случува. Бирократијата сфати дека постои. И штом бирократијата почувствува моќ, таа ја „киднапира играта„.
Започна со едноставни правила: безбедност на храната и стандардизација на производите. Во ред … сè има смисла. Но, потоа стигнаа до ниво на апсурдност. Примери, еве, имам многу од нив: правилото за закривеноста на бананите. Директива за големината на краставиците. Ова не е шега. Правила за тоа колкав процент риба може да остане во рибарската мрежа. Регулатива за моќноста на правосмукалката. Директива за бојата и дебелината на пластичните сламки во чаша за напиток. И секако, познатата забрана за пластични чинии, додека во исто време политичарите летаат на самити за зелена иднина.
И што се случи? Идејата за заеднички пазар се претвори во бирократско чудовиште. Наместо да олеснува, ЕУ денес комплицира. Наместо да отвора, таа се затвора. Секоја нова идеја мора да помине низ лавиринт од комисии, одбори, работни групи и совети. И на крајот добивате регулатива што никој не ја разбира.
Кога вашиот мал трговец мора да вработи дополнителен бирократ за да ги толкува новите директиви, тогаш знаете дека нешто не е во ред. Кога земјоделец фрла млеко затоа што не ја исполнил квотата, додека во исто време увезуваме млеко од Полска, тогаш знаете дека логиката повеќе не постои тука. ЕУ денес е само симбол за документација.
ЕУ беше мотор на светската економија!
Европската Унија сака да каже дека е моторот на светската економија и дека нејзините стандарди стануваат глобални стандарди. И тие се во право. Само што додека ЕУ пишува директиви за тоа колку CO2 може да се испушти, кога ке кивнете, Кина и САД го зголемуваат производството како да нема утре.
Најдобар пример е автомобилската индустрија. ЕУ одлучи да ја забрани продажбата на нови автомобили со мотор со внатрешно согорување во 2035 година. На хартија, ова звучи многу благородно. А во пракса ова е самоубиство.
Еве зошто?
Бидејќи индустријата што сега вработува милиони луѓе мора да го промени целиот бизнис модел преку ноќ, без доволно батерии, без доволно инфраструктура и, се разбира, без доволно клиенти подготвени да платат за поскапи автомобили.
Како резултат на сето ова, германските производители молат за субвенции, фабриките се затвораат, а кинескиот BYD среќно го освојува европскиот пазар. Брисел вели дека ја штити климата, но она што всушност го прави е да ја предаде сопствената индустрија на конкуренцијата и тоа на сребрен послужавник.
И не е само автомобилската индустрија. Погледнете го хемискиот сектор. Директивите за емисиите, безбедноста на пакувањето, сите тие стануваат сè построги секоја година. BASF отворено рече: повеќе не вреди да се произведува тука, и затоа ги селат своите погони во Кина и САД, каде што нема бирократска рака од Брисел која постојано го стега прстенот.
Многу директиви и документација во ЕУ!
Компаниите трошат повеќе време и пари на документација отколку на иновации. Ако сакате да отворите нова фабрика, прво мора да поминете низ процес од неколку години бирократски доказ дека не загадувате. А во меѓувреме, конкуренцијата е веќе три чекори пред вас.
Секако, Брисел ќе каже дека ова е цената што мора да ја платиме за зелена иднина. Но, и податоците во финансиските билнаси на ЕУ покажуваат дека зелената иднина без индустрија не е иднина, тоа е илузија. Што значи спасување на климата во Европа, ако производството се пресели во Кина каде што стандардите се многу полабави.
Оти, климата не се спасува со PowerPoint презентации и казни за индустријата, туку со вистински иновации и реални планови. Но, ЕУ не знае за реални планови, знае само за регулативи и казни. Ако не го исполните стандардот, плаќате казна. Ако не сте го доставиле извештајот на време, повторно ја плаќате казната.
Накратко, индустријата повеќе не работи за клиентите, туку за регулаторите. И тука доаѓаме до клучната иронија. ЕУ се гордее со тоа што има највисок животен стандард, и заштита на животната средина. Но, ако изгубите работни места, индустрија и економска моќ поради тие стандарди паѓа. Можете да имате најчист воздух на светот, но ако немате работа и плата, вашиот живот нема да биде подобар.
Затоа денес сè повеќе компании ја донесуваат истата одлука. Благодарам Брисел ние одиме. Значи надвор од Европа. Ако мислите дека Брисел ја води политиката, грешите. Брисел денес води религија, и тоа не било која религија – Новата црква на климатското Спасение.
Ако не ги намалиме емисиите до 2030 година, планетата ќе се сруши. Ако не го исклучиме јагленовиот гас, луѓето ќе умираат. Ако сите не преминеме на електрични автомобили, климата ќе се сруши. Ова не се политички аргументи, ова се закани. И на таков начин што секој скептицизам веднаш се прогласува за ерес.
И, исто како секоја религија, и оваа нова има свои пророци. Секој нов самит е миса каде што се собираат верниците. Само што сите плаќате за билетот за таа миса. Билетите не се евтини: милијарди евра за зелени фондови, субвенции за компании кои знаат како да делат профит и даноци маскирани како климатски даноци. И како изгледа практикувањето на таа религија? Многу едноставно, плаќате поскапа струја, поскап бензин, поскапа храна затоа што тоа е цената на спасувањето на планетата.
Во меѓувреме …
Во меѓувреме, Кинезите отвораат нови термоцентрали на секои три недели, Американците пумпаат нафта како никогаш досега, а Индија голта јаглен како бурек наутро. Но, еј, Европо имате хартиена сламка во Мекдоналдс и можете да бидете горди затоа што го спасивте светот со неа. Ова стана толку апсурдно што денес климатската политика не е средство, туку цел сама по себе. Брисал е залепен за бројките. Колку проценти на намалување на емисиите, колку мегавати ветерни електрани, колку хектари заштитени зони … Само статистика и PowerPoint презентации.
И најлошото е што оваа опсесија со климата се користи како универзален изговор. Секоја нова регулатива е оправдана со климата. Зошто забрана за мотори? Климатизација. Зошто електричната енергија чини повеќе? Климатизација. Зошто новата такса? Климатизација. Дури и кога нема логика, секогаш има оправдување. Тоа е да се спаси планетата.
Сето тоа завиткано во морален пакет. Ако не се согласувате, ја мразите планетата. И додека луѓето се занимаваат со сламки и квоти, никој не го поставува вистинското прашање: Каде одат сите тие пари? И парите одат во џебовите на лобистите, компаниите и бирократите кои градат свои палати врз вашата вера во зелена иднина. Затоа денес ЕУ сè помалку личи на политичка унија, а сè повеќе на нова религиозна организација. Само со подобар маркетинг и полоши резултати.
Кога Брисел донесува регулативи, тие сакаат да кажат дека сè е во корист на граѓаните. Но, регулативите што треба да го олеснат животот се претвораат во оружје против истите тие луѓе што го финансираат целиот систем. Само погледнете го секојдневниот живот. Купувате нова правосмукалка, повеќе ја нема постарата со 2000 вати што би ја “усисала„ и вашата мачка под креветот. Сега имате еколошка со 800 вати што едвај ја отстранува прашината од тепихот. Но, Брисел вели дека сте задоволни, штедам енергија. Само што за да го исчистите станот, мора да „усисувате„ двојно подолго. Браво, ја спасивме планетата и изгубивме нервите.
И уште подобар пример се прописите за исхрана. Етикетите за храна станаа толку комплицирани што веќе не знаете дали јадете воопшто чоколадо. Брисел вели дека тоа е за ваша безбедност.
Но, кого точно штитат тука?
Големите прехранбени компании, се разбира. Бидејќи малите производители немаат пари или знаење да ги исполнат сите овие барања. Како резултат на сето тоа, малите исчезнуваат, а големите остануваат. И јадете исти бисквити, само поскапи.
Истото важи и за земјоделството. Брисел воведе квоти, ограничувања и правила за пестициди. Добро, звучи благородно, но кога земјоделец мора да фрли млеко затоа што ја надминал квотата, или кога мал земјоделец мора да плати инспектор затоа што неговата трева е половина сантиметар повисока од регулативата, тогаш разбирате дека ова не е заштита, туку саботажа. Затоа гледаме трактори на улиците на Брисал, бидејќи земјоделците повеќе не можат да дишат под товарот на регулативите.
Даноците
И конечно, тука се даноците, маскирани како регулативи: сертификати за CO2, даноци за енергија, такси за пластика. Сето тоа звучи како грижа за животната средина, но во пракса тоа е само уште една дупка низ која вашите пари протекуваат. И најдобро од сè, тие такси не завршуваат за садење шуми или истражување нови технологии. Тие завршуваат во Буџетот, каде што се трошат на истите бирократи кои ви ги наметнале.
Па што имаме тука? Наместо регулативи што им служат на граѓаните, тие им служат на бирократите и лобистите. Граѓанинот стана заложник на својот систем. Мора да играте според правилата на оваа игра што никогаш не можете да ја добиете.
Затоа прашањето што Брисел не го сака се слуша сè почесто: Зошто воопшто ни треба ова? Бидејќи кога регулативите стануваат товар, а не помош, луѓето почнуваат да разбираат дека ЕУ повеќе не е проект на слобода, туку проект на контрола.
Кога ќе го чуете зборот регулатива, можеби ќе замислите група сериозни експерти во бели кошули кои работат деноноќно за ваша корист. Но, вистината е многу поедноставна и многу погрда. Регулативите во Брисел не ги пишуваат ангели од небото, туку лобисти на комисиите и луѓе кои никогаш не работеле вистинска работа во својот живот. Да почнеме со лобистите. Брисел е втор најголем град на лобисти во светот, веднаш по Вашингтон. Илјадници и илјадници советници, аналитичари, експерти талкаат по ходниците на европските институции. И што прават тие по цел ден? Па, едноставно кажано, тие пишуваат закони. Да, буквално, мултинационалната компанија вели: ни треба правило кое ќе ни одговара. Лобистите седнуваат, го пишуваат, им го предаваат на бирократите и готово, се раѓа нова директива. И секако, сето тоа е завиткано во убави зборови за одржливост, безбедност, хармонизација. Но, преводот е многу едноставен: како може мал да изгуби, а голем да победи? Бидејќи мал земјоделец или трговец нема лобист во Брисел.
Европската комисија е група луѓе што никој никогаш не ги избрал, но тие донесуваат одлуки што важат за половина милијарда луѓе. Нивните имиња не значат апсолутно ништо за мнозинството граѓани, но нивните потписи одредуваат каква храна јадете, колку сте силни или каква регистрација мора да имате за вашиот мал бизнис. Тоа го нарекувате демократија.
ЕУ се претвори во бирократска монархија, само без круна и без фанфари.
Секако, тука се и класичните политички тргувања. Ако сакате вашата држава да добие поволен фонд, мора да гласате за регулатива што ќе му користи на некој друг. Ако сакате вашиот комесар да остане на функција, мора да им дозволите на лобистите да напишат половина од документот. Сето тоа е сол од услуги и контрауслуги.
Граѓаните не седат на таа маса. Граѓанин е само оној што ја плаќа сметката. Затоа денес, кога ќе ја видите новата директива и ќе се прашувате кој ја смислил оваа, слободно кажете: ја измислиле луѓе кои никогаш не работеле на терен, но ги пишуваат правилата за земјоделството. Луѓе кои никогаш не воделе компанија, но пишуваат закони за претприемништвото. Луѓе кои никогаш не ја платиле сметката за струја, но одлучуваат која ќе биде цената на енергијата. Брисел стана фабрика за регулација.
Затоа скептицизмот расте, бунтот расте, поддршката за партиите што ветуваат помалку Европа расте. Бирократијата, мисли дека ја зачувува стабилноста со регулативи, но всушност произведува бунт.
