Професор Сергеј Караганов, Совет за надворешна и одбранбена политика, и еден од највлијателните руски експерти за надворешна политика зборува за нуклеарната ескалација, Третата светска војна и како Русија мисли да ги казни европските елити …
Инаку, професорот Сергеј Караганов е доаѓа од Советот за надворешна и одбранбена политика, и еден од највлијателните руски експерти за надворешна политика. Караганов пишуваше говори за Брежњев, Горбачов, Елцин и секако сегашниот руски претседател Владимир Путин. Беше и еден од водечките застапници за промена на руската нуклеарна доктрина. Колку што е познато, претседателот Путин првично се спротивставил на предлозите на Караганов, но подоцна прифатил многу од овие предлози.
Значи уште еднаш, како уредништво ќе подвлечеме дека ова интервју не е пријатно за читање. Во многу моменти изгледа брутално и застрашувачки. Некои делови звучат речиси незамисливо, но токму затоа овој текст треба да се прочита.
Затоа што, Сергеј Караганов не е анонимен екстремист на социјалните мрежи. Не е бот. Тој не е интернет агитатор, тој не е маргинална фигура. Напротив. Тој е еден од највлијателните руски стратешки мислители во последните децении. Човекот кој ги советуваше и советските и руските лидери. Чии идеи се слушаат во рамките на дел од рускиот безбедносен и политички апарат.
Токму затоа неговите зборови не треба да се игнорираат. Во овој разговор, Караганов отворено зборува за нуклеарна ескалација и крај на односите со Европа. За можноста за ограничена нуклеарна војна и за верувањето дека светот веќе влегол во нова глобална конфронтација. Во интервјуто ќе прочитате за ставовите на Караганов кои сугерираат и официјални руски ставови и размислувања околу следните теми: Ескалација на конфликтот во Украина како дел од поширока Трета светска војна во која би биле вклучени Блискиот Исток и Јужна Азија. Потребата од ограничени нуклеарни напади врз европски цели за казнување на елитите и одвраќањето. Критика на западната агресија, поддршката на НАТО за Украина и промената на европската политичка реторика кон војната. Предлози за промена на руската нуклеарна доктрина и префрлање на овластувањата на командантите со насока кон, како таму го нарекуваат – „европскиот театар„. И конечно, свртување кон иднината на Русија како евроазиска сила која ќе се оддалечува од Европа.
Пренесено од MarsoniaNews
Обработка: редакција Капитал
Сергеј Караганов е руски политиколог. Геополитичар, аналитичар и еден од најпознатите стратези за надворешна политика во Русија. Роден е во 1952 година во Москва.
Караганов е најпознат по тоа што со децении учествува во обликувањето на руската надворешна политичка мисла, особено во односите на Русија со Западот, Европа, Кина, како и нуклеарната енергија и сите стратегии околу се ова. Тој е длабоко и долго време поврзан со државните и академските структури во Русија.
Исто така, долго време беше советник за претседателски и безбедносни прашања на кругови во Русија, учествуваше во работата на разни руски совети за странски и одбранбени политики, професор и декан на Московската висока економска школа, специјализирана за меѓународни односи, безбедност политика и геостратегија.
На Запад тој е особено познат со таканаречената „Караганова“ доктрина, која сугерира на тоа дека Русија мора активно да ги брани геополитичките интереси на постсоветскиот простор, како и спречување понатамошно проширувањето на НАТО кон своите граници.
Последните години Караганов често провоцира внимание поради многу острите ставови за конфликтот помеѓу Русија и Западот, како што тој дефинира. Особено се маркантни и гласни неговите „нуклеарни дискусии за стратегиите на одвраќање„, како и тврдењето дека светот влезе во нова фаза глобални конфронтации.
Неговиот текстови и интервјуа редовно се појавуваат на руски и меѓународни јазици до медиумите и провоцираат силни реакции и на Исток и на Запад.
MarsoniaNews: Да разговараме за тоа како се развивал овој конфликт во текот на изминатите години. Како ја гледате оваа ескалација од руска перспектива денес и каде води?
Караганов: Значи, целата работа ја одложувавме предолго и долго време ги критикував моите колеги во владата дека предолго ја толерирале западната агресија. Со надеж дека ќе можеме да најдеме решение. Во моментов, нема решение на повидок. Затоа се враќам на она што го предложив уште во 2020 година, 2023 и 2024 година. И овој пат се надевам дека моите предлози ќе бидат барем делумно спроведени.
Значи, мораме да ја затегнеме ситуацијата и овој пат да ги казниме нашите европски непријатели. Непријателите водат тотална војна против Русија. Постојат различни проценки, но јас сум убеден дека ова е Четврта светска војна. Ако ја земеме предвид Наполеоновата војна како Прва светска војна, во која 25 нации го поддржаа Наполеон Бонапарта пред да ја нападнат Русија. Потоа дојде Втората, па ја имавме Третата (1939-1945). Сега ја имаме Четвртата светска војна.
Вистинскиот проблем не е директно на боиштата во Украина. Проблемот е што фундаменталното преобликување на светскиот систем доведува до нешто што личи на светска војна. Всушност, таа веќе започна. Започна во Украина кога Американците беа подготвени да ја ослабат Русија. А потоа Европејците алчно тргнаа кон бездната. Сега истото важи и имаме проблеми на Блискиот Исток и Јужна Азија.
И ние го гледаме ова како светска војна. Решив отворено да пишувам за тоа. Веројатно веќе сте виделе една од моите први статии како таква, а ќе следат и нови текстови.
Караганов му се обраќа и на германскиот канцелар Фридрих Мерц: „Кога германскиот канцелар Мерц зборува за најсилната армија во Европа, кога германскиот министер за одбрана Писториус го користи терминот Kriegstöchte, односно „општество способно и подготвено за војна“, тогаш станува јасно дека политичките и психолошките прагови во Европа брзо се менуваат. А Европа има историја во која зборовите честопати доаѓаа пред катастрофата.
MarsoniaNews: Често истакнувате дека живееме во многу опасен период. Бидејќи преминот од униполарен во мултиполарен свет обично носи голема нестабилност. Токму затоа недостатокот на дипломатија и претпазливост во меѓународните односи е загрижувачки. Во овој контекст – како денес да се добие светска војна? Многумина денес тврдат дека веќе сме во нова светска војна. Како го гледате ова тврдење? Каква улога има Русија во ова? Што би значела победата во таков конфликт за неа?
Караганов: Проблемот е што мора да победиме. И од две причини. Прво, за да се запре оваа крвава војна во Украина. Оваа војна не води до ништо друго освен до сè повеќе и повеќе страдање, уништување, многу жртви од наша страна и десет пати поголеми, пет пати поголеми, три пати повеќе жртви од украинска страна. Нема крај на ова.
Порано или подоцна ќе ескалира и ќе мора да ескалира. Друг елемент на оваа војна е спречување на хоризонтална ескалација. А таа веќе започна. Бидејќи како што реков претходно, пред неколку месеци, нашите американски партнери, противници, како и да сакате да ги наречете, спротивно на сите предвидувања, почнаа да ја дестабилизираат Јужна Евроазија. Значи, Блискиот Исток.
Овде воопшто не станува збор за нуклеарното оружје на Иран, туку за дестабилизација на огромна област, која се протега од Магреб до Југоисточна Азија. Тие само што започнаа со тоа. Мораме да размислиме како можеме да го спречиме тоа. На украинскиот фронт, ситуацијата е релативно јасна. Но, кога станува збор за целиот меѓународен систем, тоа е многу подлабока и пофундаментална задача.
Во текот на изминатите четири години, Русија очигледно се соочи со дилема кога НАТО повторно ќе го ескалира конфликтот. Сега се поставува прашањето – Дали Русија треба да возврати со ризик од поширока војна или, со воздржаност, всушност да поттикне понатамошна ескалација?
MarsoniaNews: Вие тврдевте дека Русија мора да го врати кредибилитетот со одвраќање. Според вас дали тоа значи одвраќање, и можност, за употреба на нуклеарно оружје?
Караганов: Оваа војна донесе многу предности за Русија. Земјата се опорави од својата инерција. Повторно ја пронајдовме нашата душа и нашата чест. Почнавме да ги цениме луѓето во нашето општество кои се навистина вредни, елитите ориентирани кон достигнувања, научниците, лекарите, офицерите. И земјата станува поздрава. Но, ние плаќаме премногу за тоа со нашите животи.
Мојот совет до мојата влада во оваа ситуација е дека треба да ја завршиме оваа војна, барем во Европа. Со искачување по скалата на ескалација. Прво, треба да нападнеме одредени симболични или логистички цели на европско тло со конвенционално оружје. Секако, не било кој дел од Европа, како што можеби вие разбирате. И ако не попуштат, не се вразумат, тогаш треба да продолжиме со нуклеарни напади. Релативно масивни, секако поврзани со некаков ултиматум.
Ако не попуштат, тогаш некои земји во Европа треба да исчезнат. Тоа е мојот предлог. Иако се молам на Бога, и верувам дека тоа нема да се случи. Но, исто така, верувам дека овие луѓе го изгубиле разумот. Тие го изгубиле сето чувство за историја. Овие елити носат целосна одговорност и треба да бидат казнети.
Затоа предлагам, меѓу многу други работи што ги предлагам, е нашата воена нуклеарна доктрина да не се фокусира само на одвраќање. Напади со специјално оружје што би ги уништило нивните бункери. Првите бранови треба да бидат насочени таму. Европските елити кои дејствуваат неодговорно и без некоја причина. Тие треба први да страдаат. Не европските народи.
Ние, сè уште дискутираме за оваа тема и подоцна оваа дискусија ќе прерасне во предлог. Европската елита е бесмислена, емотивна, мора да биде прва на удар.
MarsoniaNews: Дали имате чувство дека расположението во Кремљ сега се движи повеќе кон вашите аргументи?
Караганов: Не сум тука да зборувам за расположението во Кремљ. Но ќе ви кажам дека кога првпат почнав да ја изнесувам оваа идеја пред три години, бев горд глас на малцинството. Сега сум глас на огромното мнозинство во војската, во политичките кругови и во општеството.
Но, повторувам, не повикувам на масовни нуклеарни напади, бидејќи знам дека тие би уништиле невини луѓе. Проблемот, сепак, е што мора да ја завршиме оваа војна, барем во Европа. Уште повеќе, како што веќе реков, затоа што очигледно е дека војната веќе се шири. Таа ги опфаќа Јужна Азија и Југозападна Азија, а потоа би се проширила понатаму, бидејќи нападот врз Ирак и Иран не само што ги блокираше старите трговски односи, туку и протокот на ѓубрива и многу други работи. Ова значи дека ќе доживееме нов бран на нестабилност и во таканаречениот Трет свет.
Морам да кажам дека од моја перспектива се случува следново. Историскиот Запад кој ја изгуби својата поранешна културна, политичка и економска доминација, доминацијата што му овозможи да го експлоатира светот 500 години. Го изгубија тоа … и сега Западот бара одмазда. Европејците навистина не разбираат што прават. Сепак, мислам дека Американците разбираат.
Господинот Трамп, со сите негови шеги и испади, изгледа како забавна фигура, тој ја води својата земја точно како што му е нему кажано – во насока на таа историска одмазда. Но, нема да дозволиме тоа да се случи. Ова е историско решение. Не можеме само да го игнорираме.
Некое време Соединетите Американски Држави, бидејќи војната во Украина не помина како што очекуваа, се обидуваа да ја префрлат вината врз Европејците, а во исто време сакаа да ги подобрат билатералните односи со Русија. Но, во пракса, немаше голем напредок. Преговорите за Украина исто така не постигнаа никаков сериозен напредок.
MarsoniaNews: Како ги гледате овие преговори денес и она што се нарекува дух на Алјаска?
Караганов: Духот на Алјаска е шега. Секако, би можеле да се согласиме на некаков вид примирје во одреден момент за време на оваа војна. Но, тоа не би било мир. Мир може да се постигне само ако и само ако европските елити бидат одвоени од сопствениот народ и од нивните таканаречени длабоки држави. Бидејќи тие се луди и ги водат своите земји во голема војна.
MarsoniaNews: Како првично гледавте на инвазијата на Курск од страна на Украина?
Караганов: За време на Студената војна, нешто такво би било незамисливо. Се надевав дека е нешто површно. Стануваше збор за Украина и така натаму … Сепак, ова е Светска војна и тоа е обид да за одмазда од страна на Стариот Запад. Но, тоа би е бесмислено бидејќи Стариот Запад ќе биде уништен ако продолжи по овој пат. Или светот ќе биде уништен. Се надевам дека нема.
Размислувавме како да го избегнеме тоа, како да постигнеме договор. Како да најдеме постепени решенија. Игравме со Минскиот процес три години, што беше зачудувачка грешка. Сега … Алјаскиот дух. Смешно. Алјаскиот дух не значи ништо. Затоа што ако во одреден момент се согласиме за нешто што личи на она што претседателот Трамп го предложи во Алјаска, тоа би значело дека војната повторно ќе се разгори за околу една година. И во целосен обем, се разбира, со нуклеарно оружје. Значи, или имаме грешка или сме во стапица.
Не му верувам на овој алјаски дух, иако се надевам дека Американците и Русите еден ден ќе успеат да се договорат за одредени правила на однесување во нивните односи едни со други. Сепак, Европејците не би ја играле таа игра. САД и Русија барем се обидуваат да ги стабилизираат односите.
На пример, ако го слушавте професорот Џон Миершајмер, тој е особено загрижен за нападите врз рускиот систем за рано предупредување. Радарите за откривање на нуклеарен напад. Вакви системи постојат за да имаат време двете страни да реагираат, со што се намалува ризикот од катастрофална грешка. Оттука, нападите врз руските нуклеарни капацитети за одвраќање исто така ги загрижуваат многумина, за кои се вели, дека имале поддршка од западните разузнавачки служби.
MarsoniaNews: Како го оценувате овој развој на настаните и неговите можни последици? Тие одат во крајности.
Караганов: Руската влада сакаше да избегне конфронтација. Но, мислам дека сега достигнуваме пресвртна точка во која треба да почнеме сеопфатно да ги казнуваме нашите непријатели. Се надевам без да предизвикаме тотална нуклеарна војна. Тоа. Мислам дека тие злосторства кои беа незамисливи дури и во најлошите денови од Студената војна, мора да бидат казнети.
Има многу начини да се направи тоа. Ние веќе ги планираме. Има многу.
Прво, се разбира, напади врз сериозни цели, на територијата на самата Европа. Но, нам не ни треба ниту еден сантиметар од Европа. Сакаме да бидеме што е можно подалеку од таа Европа. Но, пред тоа, мора да го скршиме овој режим во Киев.
Но, без да се искачиме по скалата на нуклеарна ескалација, тоа изгледа или невозможно или премногу скапо. Кога станува збор за користење на нашиот човечки потенцијал, нашите најдобри луѓе, мојот совет до моите сонародници, е да се осмелат да ескалираат. Прво со конвенционално оружје против симболични, но и важни цели, како логистички центри или воени бази. Во втора фаза треба да одговориме нуклеарно. Со серија ограничени напади.
Пред тоа, мора да ја промениме нашата доктрина. Таа е застарена 40 или 50 години.
Ве потсетувам дека нашата нуклеарна доктрина се базира на претпоставката дека нема да има победници во нуклеарна војна. Тоа е бесмислица. Ќе има победници. Може да има победници и ќе има победници во нуклеарна војна. Се молам со сета сила и Бог, ова да не се случи, особено во Европа.
Мислам дека еден ден би можеле дури и да им поставиме ултиматум на некои од нашите европски соседи, првенствено во западниот дел на Европа, да се предадат. Но, пред тоа, можеби би можеле да бараме можности за ограничување. Ние сме уморни од жртвувањето на нашите најдобри луѓе за ова ѓубре. За ова ѓубре наречено Европа. И нешто наречено ЕВРО.
MarsoniaNews: Во вашата статија за тоа како да се добие Светска војна, се залагавте за серија политички промени во Русија, со цел обнова од назадувањето за кое верувате дека ослабе во последните години. Еден од вашите предлози беше да се „тргнете од политиката за контрола на оружјето„. Како тоа се вклопува во вашата поширока стратегија и аргумент?
Караганов: Значи, сега мора да ја промениме нашата политика на многу начини. Една точка што досега не ја споменав е, дека мора да ја преиспитаме нашата доктрина за употреба на нуклеарно оружје. Мислам дека ако бидеме нападнати од група земји кои се економски, технолошки и демографски значително супериорни во однос на нас, тогаш не само што имаме право, туку и должност да користиме нуклеарно оружје.
Мојот втор предлог што го застапував е следниот. Врховниот командант треба да делегира дел од своите овластувања на командантот на „европскиот театар на операции„, на кого би му помагале офицери со теренско искуство. Тој генерал потоа би бил одговорен за користење на сите расположиви средства доколку е можно или дури и потребно вклучувајќи нуклеарно оружје против одредени европски земји, кои започнаа агресивна војна против Русија и кои сè уште ја водат.
Не сакам Европа да исчезне. Јас сум Европеец културно. Но, ги потсетувам моите сонародници дека Европа е, за разлика од многу наши соништа, изворот на целото зло на сите војни, на сите геноциди. На сè што беше најлошо во човечката историја.
Се надевам дека можеме да го спречиме ова. Во интерес на Европа, во наши сопствени интереси и во интерес на европските народи. Но, Европејците мора да разберат дека нивните земји елитите ги водат во политичка насока што е опасна. Сепак, на Запад речиси и да нема сериозна дискусија за промена на курсот.
Повиците за воздржаност или почитување на безбедносните интереси ги отфрлаат од другите партии како проруски позиции. Џефри Сакс често ја нагласува одговорноста на Германија и Обединетото Кралство. Во Соединетите Американски Држави, развојот на војната во Украина.
MarsoniaNews: Често ја нагласувате посебната улога на Германија и Велика Британија во политиката кон Русија. Како точно ја гледате нивната улога и мотиви?
Караганов: Оваа војна против Русија ја започнаа САД. Тие навистина ја започнаа. Можете да прочитате цела серија мои статии од 2023 година, 2024 година. Потоа сè ескалираше и потоа Европејците влегоа во играта. Германците и Британците, се разбира, повторно ја играат својата вообичаена игра. Тие поттикнуваат војни во Европа за да го ослабат континентот. Ги спротивставуваат своите соседи едни против други.
И со тоа ги ослабнаа. Ова е нивна лоша навика со векови. За жал, ние во Русија сè уште не сме сфатиле дека само се враќаме во најлошите времиња во нашата историја.
MarsoniaNews: А што е со Германија?
Караганов: Ако, како што реков, германскиот канцелар повикува на најсилната армија во Европа … !?, тогаш тоа значи дека тој повикува на уништување на Европа и Германија. Мислам на целосно „испарување„.
MarsoniaNews: Рековте дека духот на Алјаска е мртов и дека целата идеја била илузија. Сепак, дали сè уште гледате некаков пат кон дипломатско решение, сега по враќањето на администрацијата на Трамп. Имаше гласови кои признаваа дека проширувањето на НАТО кон руските граници е грешка, и се залагаа за неутрална Украина. И територијални отстапки како основа за мир. Но, се чини дека оваа платформа повторно е напуштена. Дали денес сè уште постои реална можност за дипломатски мир? Или тој пат е затворен?
Караганов: Секако, на дипломатијата треба да ѝ се даде шанса. Но, од моја перспектива, крајната цел треба да биде отстранување на киевскиот режим. Второ, враќање на нашите територии на југот и истокот од Украина. Не сакаме да ја окупираме цела Украина, и не треба да сакаме да го правиме тоа само затоа што е житница. Но, она што е најважно сега, покрај она што веќе беше предложено, е да се скрши волјата на европските елити за агресија.
Тие ја започнаа агресијата. Тие ја спроведуваат агресијата. И за тоа треба да бидат казнети или отстранети од сопствените влади. Таканаречените длабоки држави, се надеваме, треба да се покорат на својот народ. Кога претседателот на Франција зборува за проширување на француското одвраќање на други земји, тогаш тој не е само очигледен, глупав лажго. Французите треба да се однесуваат кон него како кон предавник, бидејќи, тоа значи дека е подготвен да го жртвува Париз или Лион, на пример. За Велика Британија, за Берлин или Познањ. Одговорно мислам, едноставно барање на ѓаволот треба да биде или казна или елиминација. И би било подобро ако ова не се случи со руски ракети.
Ние нема да ја нападнеме Европа под никакви околности, бидејќи таму нема ништо што нам ни треба. Туку со рацете на самите европски народи кои исто така го изгубија инстинктот за самоодржување. Тие се водени од „луди„ луѓе. Се надевам дека Европејците ќе успеат да се ослободат од нив. Но, не сакам да се мешам во внатрешните работи на европските земји. Тоа е ваша одлука. Имам впечаток дека Балтикот би можел да стане простор на директна ескалација. Во последните месеци видовме запленување на танкери.
MarsoniaNews: Дали го гледате ова како можен пат кон посериозен конфликт меѓу Русија и НАТО?
Во нашите внатрешни дискусии ја критикувам мојата влада дека е премногу попустлива кон овие акти на пиратство. Ако данските теснеци се затворат или би можеле да се затворат, тогаш тоа едноставно би значело дека Данска повеќе не постои. Но, ја сакам Данска. Тоа е прекрасна земја. Навистина треба сериозно да работиме на тоа да ги освестиме овие идиоти.
Се надевам дека сè уште има начин да се воспостави веродостојно одвраќање, но без да се влегува во директен нуклеарен конфликт.
Како целина живееме во свет на повеќекратни кризи, во кој многу од фундаменталните концепти на нашиот живот се распаѓаат. Современиот капитализам ја исцрпи својата животна сила. Гледаме дека овој модерен капитализам, заедно со информациската револуција, го поткопува човештвото и го дехуманизира човекот. Тоа оди многу длабоко.
Сега доаѓаме на геополитичко ниво. На тоа ниво, тоа се манифестира во одмаздата на Западот, кој се обидува да ја воспостави својата некогаш доминантна позиција во светот, што му овозможи да го ограби светот, но тоа никогаш повеќе нема да се случи. Се надевам дека некаде по патот ќе успееме да создадеме мултиполарен свет, свет на меѓусебно почитување, свет кој е многу помирен. Но, имаме 20 години војни пред нас.
MarsoniaNews: Како ја гледате иднината на Русија по оваа војна? Уште од времето на Петар Велики, Русија се модернизираше потпирајќи се на Западот, а Горбачов исто така се залагаше за идејата за заеднички европски дом. Но, денес, со подемот на Истокот и новите партнерства, модернизацијата повеќе не е исклучиво врзана за Западот. Како го гледате идниот развој и геополитичката насока на Русија во овој контекст?
Караганов: Како ја гледам иднината на Русија? Јас сум историчар на Русија. Русија никогаш не била европска земја. Таа е евроазиска земја од самиот почеток. Нашите надворешни културни корени не потекнуваат од Европа. Тие доаѓаат од Палестина, од славната Византија, од муслиманскиот свет и од будистичкиот свет.
Политичките и надворешно политичките темели на нашето општество и нашата култура дојдоа од Големата Монголска Империја. Европското патување што го презеде Петар Велики беше корисно затоа што во тоа време ни беа потребни технолошки напредок и техничко знаење.
Нашата армија не беше особено добро организирана во тоа време. Додека Европејците беа многу понапредни во овој поглед. Но, тоа европско патување на Петар Велики требаше да биде завршено до крајот на 19-ти, најдоцна до 20-ти век. До тогаш, ние презедовме сè позитивно што можевме да го преземеме од Европа. И во воената организација и во однос на артилеријата и тактиката. На крајот од векот, ние бевме водечка европска земја во таа област. Ја презедовме и големата европска култура. Без Европа, немаше да ги имаме Достоевски, Толстој, Мусоргски, Чајковски …
Но, требаше да го завршиме нашето патување на крајот на 19-ти век. После тоа, за жал, продолживме понатаму. И тоа доведе до две светски војни. И комунизам. Оттука, мора да го завршиме нашето европско патување. Сепак, Моцарт, Бетовен и Шекспир се нашите писатели и нашите композитори. Тие се длабоко вкоренети во нашите души.
Но, Европа, сепак, треба да се избрише од нашата историја, а да се чува како многу интересен и корисен елемент. Секогаш.
MarsoniaNews: Звучите малку како Фјодор Достоевски! Затоа што во втората половина на 19 век тој во основа го кажа истото. Русите се обидуваа да се прилагодат на Европа и Европејците, но тоа го прават предолго. И затоа добиваат само презир од Европејците. Значи, тој во основа го мислеше истото.
Караганов: Русите треба да одат по свој пат. Ќе одам подалеку од Достоевски, иако тој е мојот апсолутно омилен руски автор. Секако, ги сакам Толстој и Пушкин. Но, за нив велам, еврофили и застапници на „вестернизацијата„.
Во Русија, навистина мора да се биде морален идиот за да се следи европскиот пат. Знаете, имам многу пријатели во Европа. И многу ги ценам тие пријателства. Не сакам целосно да ги прекинеме нашите односи со Европа. Сè уште има луѓе таму кои се оддалечија од нас. Некои се буквално испрани од мозокот. Сè уште се надевам. Но, Европа е минато за Русија. Тоа е нешто што е подобро да се држи на дистанца. Не ни треба Европа која постојано влијае врз нас. Колку повеќе се оддалечуваме од Европа сега, толку подобро ќе биде за Русија и за нејзиниот иден развој.
