Младен Фогец Претседателот на ЗСИ во Хрватска: “Најголемиот проблем е во менталитетот и склоноста кон жалопојки”
Објавено на од во ЛУЃЕ И ПРИКАЗНИ...
Би требало повеќе да се зафатиме со економијата, но со иднината, а не со теми кои не ууспеале да бидат решени во изминатите 20 години, вели Младен Фогец.
fogacМожете да одите на Олимписките игри и да го рушите вашиот личен рекорд во трчање, но ако сте побавни од останатите, повторно ќе бидете последни, живописно ги сумирање проблемите на инвестициската клима, претседателот на Здружението на странски инвеститори во Хрватска, Младен Фогец.
По успешната кариера во бизнисот, Фогец ќе рече дека најголем проблем е менталитетот: тенденцијата за жалење и неподготвеноста за промена. Како и во денешно време на многумина „не им легнува“ добро инвеститорите да профитираат, и зошто Уљаник е озлогласен пример за неприфаќање на пазарната економија Фогец зборува во едно интервју пред инвестициската конференција ИнвестКро која ќе се одржи на 18 март во Загреб.
Со години работевте на Белата книга за препораки за деловна клима, но дали неодамна објавивте дека на 2017 ќе и ставите налепница со бројот 2018?
Тоа беше изјава која сакаше да го зајакне впечатокот, но не го менува фактот дека во деловното опкружување немаше значителни промени за да се направи нова книга. На оној на кој што му треба, може да добие порака за 2017 година, само ќе ставиме налепница на неа – 2018 година.
Владата се пофали со даночни олеснувања, помали бариери и побрзи процедури. Дали ги гледате на терен?
Ги гледаме, но сето тоа е недоволно брзо и премногу мало. Ако ја гледаме Хрватска во изолација, тоа се потези. Сепак, можете да одите на Олимпијадата каде што трчате побрзо отколку порано, но ако натпреварот напредува побрзо, не е важно дали го рушите вашиот личен рекорд – повторно сте меѓу последните. Не станува збор за тоа дали се прават реформи, туку дали се ефективни. Треба да ја гледате другата страна на медалот, бидејќи ситуацијата ја гледаат претприемачите. Треба да се прашаме повеќе и да размислиме кога правиме промени. Мислам дека во животот и во политиката постои компромис во кој партиите ќе се приближат, бидејќи во спротивно нема да има напредок. Но, ми се чини дека во медиумите премногу простор им се дава на разни невладини здруженија кои честопати претставуваат малцинство, толку многу работи се блокирани без професија. Да не набројуваме: од голфот на Срѓа, HP Ombla, Перуче итн. Се сечавате на Rockwool во Истра? На крајот, се покажа дека поради вградената технологија, воопшто не постои загадување на воздухот, и знаете сами колку време работата на фабриката е попречена.
Рековте дека проблемот е со менталитетот. Иако на пример, Андабак вели дека не е невообичаено во Далмација да има проблем со дозволите за хотели, бидејќи некој локален задолжен за лиценцирање стравува дека неговите станови нема да бидат компромитирани.
Слично кажав и пред една година во радио емисија, која не беше баш пречекана со симпатии. Мило ми е што ова беше повторено од г-дин. Андабак, бидејќи тој е далматинец и тој таму прави бизнис. Гледајќи во мојата 30-годишна кариера, мислам дека општ проблем е во состојба на умот на луѓето во Хрватска. Ние сме преоптоварени со поранешниот систем, односно социјализмот. Тешко ни е да ја прифатиме пазарната економија, носи многу добри, но исто така и некои лоши работи. Најмногу би сакале да земеме сè што е добро од пазарната економија и во исто време да го задржиме она што е добро од социјализмот. За жал, таквата утопија не постои. Наследството на стариот систем сеуште е многу голем, особено во делот на економијата во државна сопственост, и не е мал. Добар пример е Уљаник, кој во голема мера е во сопственост на работници. Штрајкуваат сами против себе, де факто. Постојат субвенции во сите земји, но ако сметате дека до денес се испорачани 30 милијарди куни, секој вработен платил 23.000 куни од својот џеб, прашањето е дали ќе продолжи да се субвенционира нешто што доведува до загуби со години? Треба малку повеќе да се позанимаваме со економијата, но со иднината, не со теми кои не успеале да бидат решени во изминативе 20 години. Мислам дека треба да инвестираме во модерни технологии и индустрии поврзани со дигитализација и информатизација, а не бродоградба со многу ниска додадена вредност.
Што би предизвикал бран инвестиции?
Мислам дека повеќето ќе ни помогнат да почнеме да се менуваме, особено нашиот менталитет. Хрватите сакаат да се жалат многу, да изнесуваат проблеми кои медиумите значително ги пренесуваат. Добрата вест е само лоша вест, без оптимизам. Еден странски амбасадор, кој неодамна дојде во Хрватска, рече дека му доаѓаат луѓе со проблеми и само се жалаат, се жалаат и жалаат. Невозможно е сè да е толку лошо. Истражувањата од кои се направени вакви ранкинзи, како што се Doing Business или агенциите за рангирање на рејтинг, се базираат на голем дел од перцепцијата, слична на индексот на корупција. Истото важи и за другите, но во развиените земји општеството се бори да не биде правило, туку исклучок. Најлесно е да се биде погласен во критиките, треба да се свртиме кон оптимизам за да го видат и странските инвеститори.
Дали забележувате промена во односот кон инвеститорите, да се СДИ за нешто позитивни?
За жал, морам да кажам не. Навистина, морам да ги повторам зборовите на еден од нашите членови кои велат дека не е прашање дали странските инвеститори инвестираат во Хрватска, но дали тоа го бараат хрватските странски инвеститори. Сè уште е голем проблем за нас да прифатиме странец кој доаѓа со капитал, сака да купи земјиште, да изгради производствен капацитет и да вработи работна сила, бидејќи неизбежно доаѓаме до “ќе профитира и ќе заработи пари за нас”. Ние не “чувствувавме” дека е нормално и дека некој инвестирал и остварува профит, се разбира на транспарентен начин и во согласност со законите.
Треба ли политиката да се фокусира на олеснување на компаниите, а не на фондовите на ЕУ кои само финансираат 20% од инвестициите?
Ова е суштината на проблемот: да се елиминираат претприемачите од сите скриени, парафискални стимулации. Нивниот број е намален во последните 10 години, но тие се концентрирани, па наместо 4, имате 1, но товарот е скоро ист. Ова во голема мера ќе помогне во ублажувањето на економијата. Кога се движи во таа насока, секогаш се вели дека се вклопува во голем странски капитал. Не е важно дали капиталот е домашен или странски; ако компанијата работи во Хрватска и ги плаќа сите даноци, тогаш тоа е хрватска компанија, и која не поседува интереси на никој. Сопствениците на Volvo се кинески, а ние сé уште сметаме дека Volvo е шведски автомобил, а не кинески. Истото важи и за промената на данокот на доход кога се критикува начинот на кој оние со повисоки плати одат на работа, а не оние кои имаат ниски плати. Тоа е пресвртна точка. Оние со ниски плати не биле опфатени со плаќање данок на доход, и тие нема да бидат во иднината. Оние кои имаат повисоки примања и плаќаат релативно повеќе даноци сега ќе плаќаат помалку, но нив ништо не им се дава, туку тие ќе даваат помалку. Тука се враќаме на почетокот на приказната за трагите на социјализмот, бидејќи платата мора да се смета за бруто, а данокот е индивидуална категорија.
Што мислите за планот на министерот Хорват за составување листа на најпосакувани инвеститори кои ќе ги посетат и презентираат придобивките од инвестирањето во Република Хрватска?
Потенцијалните инвеститори се безбројни, но мислам дека ова е многу добар потег поради тоа што е проактивен. Владата не треба да чека да некој тропа на вратата, туку да оди кај инвеститорите и да каже дека ви го нудиме тоа и тоа, да дојдете во Хрватска. Мислам дека тоа е добра идеја.
Светската банка пресмета дека со раст од 3% ќе го достигнеме денешното ниво на Австрија за 26 години, а без реформи ни требаат 58 години. Каде ја гледате Хрватска за 5 или 10 години?
Историски, Хрватите се многу издржливи луѓе. Не ми е грижа многу за фактот дека ние ќе стигнеме до Австрија за одреден број години, туку дека земјите кои ни гледаа во грбот пред 5 или 10 години, сега ние им ги гледаме грбовите. Чесите настрана, но ние не зборувавме за Бугарите или Романија, за Полјаците, па да не спомнуваме. Повторувам, веднаш штом ќе почнеме да се менуваме пред сѐ повторно ќе ни се врати насмевката на лицето, за што ни е потребна целосна социјална синергија. Луѓето се мотивирани кога ја знаат целта, неопходно е на политичко ниво да се постигне консензус за неколку стратешки прашања кои нема да се спорат, затоа што се важни за опстанокот и напредокот на Хрватска.
Анализата на инвестициите на В. Шонје покажа дека 4/5 инвестиции се финансираат од приватни фондови, а само 1/5 од буџетот и ЕУ фондовите. Дали овој политички џокер (фондовите на ЕУ) се пренагласени?
Средствата на ЕУ треба да се гледаат како дополнителен извор на финансирање за да ја приближат Хрватска до стандардот на инфраструктурата на Унијата и реформата на јавната администрација. Бев изненаден од фактот што износот на дознаки што се испраќаат еднаш годишно од дијаспората е поголем од износот на странските инвестиции. СДИ достигнуваат 1,7 милијарди евра, а дознаките се околу 2 милијарди евра. Излегува дека нашите луѓе што работат во странство инвестираат повеќе во Хрватска од странските инвеститори, треба да размислиме за тоа.
Зошто Хрватска заостанува зад другите земји, што прават подобро?
Бидејќи ние не се менуваме како општество, капацитетот за промена не е на доволно ниво. Јас не размислувам само за економијата, тоа е само последица. Ние неодамна во германско-хрватската Стопанска комора имавме разговори со компаниите кои се потенцираа (особено оние со производство во Хрватска) дека немаат доволно висок квалитет на квалификувана работна сила, и дека им треба повеќе од една и пол година да ги научат учениците кои имаат завршено средно стручно училиште, да работат . Се враќаме на почетокот, до образованието и недостатокот на двоен систем на образование. Овие ученици барем половина од нивното образование треба да се спроведе во пракса, за кога ќе дојде до реалниот сектор да може веднаш да почне да работи. Сеуште имаме проблем што ништо во нашата наставна програма не се менува. Сега ние зборуваме за историјата, наместо да се претворат во матични области, информатичка технологија и дигитализација, што го повлекува општеството напред. Ако имавме можност да дојде до нас, на пример, авто-индустријата со голема фабрика, не сум сигурен дека ќе имаат 5000 работници. Ние мора да почнеме да се променуваме во сите аспекти на понатамошното образование, кое пак подразбира многу поголеми инвестиции и истражување и развој.

poslovni.hr

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Вие можете да ги користите следните HTML ознаки: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

...Сите ние живееме во време, кога само идејата е капитал, сè друго е пари...
Најава
Регистрација

На вашата e-mail адреса ќе добиете лозинка за логирање на КАПИТАЛ.

Заборавена лозинка?

Внесете e-mail адреса или корисничко име со кое сте регистрирани на КАПИТАЛ.

×