Од Лондонските кафетерии до Крипто Ерата: Фасцинантната историја на „Бикот“ и „Шокот“ на пазарот

Приказната нè носи повеќе од 300 години наназад, низ лондонските магли, берзанските измами и народните поговорки.

Прво дојде Мечката: Трговија со „неуловена кожа“

Спротивно на логиката дека бикот е поприроден симбол за почеток, во берзанскиот жаргон прва пристигнала мечката.

Потеклото на терминот датира од почетокот на 18 век во Лондон. Во тоа време, трговците со крзно често продавале кожи од мечки кои сè уште не ги уловиле. Оваа шпекулативна пракса била инспирирана од старата англиска поговорка: „Не ја продавај мечкината кожа пред да ја уловиш мечката“.

Овие препродавачи (познати како bear-skin jobbers) типувале дека цената на крзното ќе падне до моментот кога тие навистина ќе треба да ја испорачаат стоката. На тој начин, тие би ја купиле кожата од ловците поевтино, а на купувачот би му ја продале по претходно договорената (повисока) цена, задржувајќи ја разликата за себе.

Ова е буквално првобитната форма на она што денес во крипто и на берзата го нарекуваме „short selling“ (шортање) – продавање на средство кое го немаш во сопственост, со надеж дека цената ќе му падне. Терминот брзо се скратил само во „bear“, означувајќи го секој трговец кој очекува пад на пазарот.

Како Бикот влета во равенката?

Откако „мечката“ се зацврстила како симбол за пад, на пазарот му бил потребен нејзин природен антипод. Животното кое било избрано е бикот (bull). Постојат две главни теории како бикот станал симбол на растот:

Првата теорија – Романтичната (и најпопуларна) теорија: Стилот на напад

Оваа теорија се заснова на начинот на кој овие две животни ги напаѓаат своите противници:

Бикот напаѓа нагоре: Тој ги забива роговите во жртвата и ја фрла високо во воздухот (асоцијација за раст на цените).

Мечката напаѓа надолу: Таа се исправа на задните нозе и со своите масивни канџи удира силно кон земјата (асоцијација за пад на цените).

* Bull Market (Пазар на бикови): Движење нагоре.

Инвеститорите купуваат агресивно, оптимизмот е висок, цените „летаат“ нагоре како потфрлени од рогови.

* Bear Market (Пазар на мечки): Движење надолу.

Доминира песимизам, пазарот е во хибернација, а цените се притиснати „до земја“ од шепите на мечката.

Втората теорија – Историската теорија: „Крвавите спортови“ во Лондон

Во 1700-тите години, во Лондон биле популарни брутални борби во јами каде кучиња напаѓале врзани мечки или бикови (bear-baiting и bull-baiting). Бидејќи овие две животни постојано биле поврзувани како спротивни страни во овие арени, берзанските трговци кои се собирале во околните кафетерии во Exchange Alley почнале да ги користат за да ги опишат двете спротивни фракции на пазарот.

Веќе во 1720 година, за време на озлогласениот меур на компанијата South Sea (South Sea Bubble), славниот поет Александар Поуп напишал стихови за „Биковите и Мечките“ кои го контролираат пазарот, со што термините официјално влегле во поп-културата и економската литература.

Модерната дефиниција: Кога пазарот официјално станува „Мечка“ или „Бик“?

Низ вековите, овие зборови биле користени за опишување на дневното расположение на трговците. Дури во 20 век, со развојот на техничката анализа и пионерските текстови на Чарлс Дау (основачот на Wall Street Journal), термините добиле егзактни математички рамки кои се користат и денес:

Интересен факт (Fun Fact) :

Дали знаевте дека најпознатиот споменик на капитализмот, Бикот на Вол Стрит (официјално именувана како „Charging Bull“ или Бикот кој напаѓа) е директно инспириран од оваа тривековна симболика на пазарот и всушност е поставен нелегално како герила уметност за да го „избрка“ мечкиниот пазарот во 1989 година.“

Статуата не е нарачана од градот Њујорк, ниту од берзата. Таа е дело на италијанско-американскиот скулптор Артуро Ди Модика. По големиот крах на берзата во 1987 година (познат како „Црниот понеделник“), кога „мечката“ го зазеде Вол Стрит, Ди Модика сакал да им даде надеж и сила на Американците. Скулптурата ја работел повеќе од две години во своето студио, трошејќи 360.000 долари од сопствени пари.

Во ноќта на 15 декември 1989 година, Ди Модика со камион ја донел бронзената статуа тешка 3,5 тони пред зградата на Њујоршката берза (NYSE) и ја оставил под една голема елка, како „божиќен подарок за градот“. Немал никаква дозвола. Наутро, Вол Стрит се разбудил во тотален шок и воодушевување, иако полицијата веднаш ја конфискувала статуата како нелегално поставена.

Ди Модика го избрал бикот во точно одредена поза: со наведната глава, напрегнати мускули и тело свиткано во десна страна, подготвено за напад нагоре. Неговата цел била јасна: да го симболизира воскреснувањето на „Bull пазарот“, финансискиот просперитет, агресивниот оптимизам и нескршливиот дух на претприемачите по тешката криза.

Поради огромниот притисок од јавноста и медиумите кои се вљубиле во симболиката, градот ја вратил статуата само неколку дена подоцна, поставувајќи ја на денешната локација во паркот Bowling Green, веднаш до Вол Стрит.

Како крипто светот го редефинираше пазарниот циклус?

Кога Сатоши Накамото го лансираше Биткоин, тој не ги промени само парите – тој ги стави „бикот“ и „мечката“ на стероиди. На традиционалните берзи (како S&P 500, Nasdaq… ), пазарот на мечки во просек се случува еднаш во деценија и трае околу една година со пад од 20%-30%.

Во крипто светот, благодарение на високата волатилност и 24/7 тргувањето, овие циклуси се многу поекстремни:

Крипто „Бик“ (Bull Run): Може да донесе раст од 1,000% до 10,000% за само неколку месеци (како во 2017 или 2021 година).

Крипто „Мечка“ (Crypto Winter): Позната како „крипто зима“, каде падовите на алткоините редовно надминуваат 85-90%, тестирајќи ги нервите и на најпечените инвеститори.

Заклучок за читателите

Без разлика дали тргувате со акции на Wall Street или бркате нов децентрализиран проект на блокчејн, правилата на играта остануваат исти веќе три века. Најважната лекција од историјата е дека ниту еден бик не трча вечно, и ниту една мечка не спие засекогаш. Пазарите се циклични, а разбирањето на овие „животински инстинкти“ е првиот чекор кон опстанок во финансиската џунгла.