АНАЛИЗА НА КАПИТАЛ – ПАЗАРОТ НА ОСИГУРУВАЊЕ
Додека многу сектори во економијата се борат со инфлација и неизвесност, македонскиот осигурителен пазар во 2024 и 2025 година бележи стабилен и импресивен пораст. Според најновиот Годишен извештај за состојбата и движењето на осигурителниот пазар на Агенцијата за супервизија на осигурување (АСО), вкупната бруто полисирана премија (GWP) во 2024 година достигнала околу 260 милиони евра. Ова претставува раст од 11,32 % во споредба со 2023 година.
Инаку, во 2022 година пазарот беше на ниво од околу 12,79 милијарди денари (близу 210 милиони евра). Ова значи дека за само две години премиите пораснаа за над 25 %.
Станува збор за раст значително над просечниот раст на БДП (Брутодомашниот производ на Македонија) и покажува дека граѓаните и компаниите сѐ повеќе ја препознаваат вредноста на осигурувањето.
Неживотното осигурување сѐ уште доминира, но животното брзо се приближува
Неживотното осигурување генерираше 13,07 милијарди денари (81,88 % од вкупниот пазар), со раст од 10,27 %. Животното осигурување, пак, порасна најмногу 16,31 % и достигна 2,89 милијарди денари (18,12 %).
„Моторот„ на растот останува задолжителното осигурување на моторни возила – 5,91 милијарди денари или 37,03 % од вкупниот пазар. Следат осигурување на имот (15,82 %), осигурување на живот (13,15 %), каско (8,52 %) и здравствено осигурување (8,31 %).
Интересно, здравственото осигурување бележи раст од 32,22 %, а единично поврзаното осигурување на живот скокна за 35,49 %. Ова покажува дека граѓаните почнуваат да бараат не само заштита, туку и инвестициски производи.
Кој владее на пазарот? Концентрација и конкуренција
На пазарот работат 17 компании (11 за неживотно, 6 за животно осигурување), најголемиот дел во сопственост на европски инвеститори (14 од 17 компании).
Херфиндаловиот индекс покажува умерена концентрација (812 поени за целиот пазар), но CR5 (удел на првите 5) е 51,90 % – што значи дека петте најголеми држат над половина од пазарот.
Штети и профитабилност: солидни, но со предизвици
Исплатени штети во 2024: 6,27 милијарди денари (раст 7,72 %). Најмногу од задолжително осигурување на моторни возила (38,79 %) и здравствено. Степенот на штети (loss ratio) е 51,24 % за неживотно и 81,87 % за животно – разумни нивоа.
Компаниите завршија со нето добивка од 697 милиони денари. Раст (685 милиони во 2023). Солвентноста е одлична – капиталот го надминува потребната маргина за 3,47 пати. Ако се направи споредба со соседите се гледа дека Македонија е во средината на регионот. Со 260 милиони евра премии, Македонија е на ниво со Албанија (околу 260–270 милиони евра во 2024, според проценки и раст во 2025 од 10,5 % до 290 милиони). Косово е малку зад нас со 168,1 милиони евра (раст 15 %). Србија, сепак, е далеку поголема – проценки за целата 2024 година надминуваат 1,5 милијарди евра (и 760 милиони евра во првите шест месеци од 2025).
Зошто толку голем раст? Што нѐ чека во 2025 и 2026? Проекции и сценарија
Ако се користи само историски тренд плус макро-претпоставки (БДП раст 3%–4 %, инфлација 2–3 %), во 2026 се очекува раст од 8%–10 % годишно.
Ако се вклучат регулаторни промени, на пример, нови тарифи за задолжително осигурување на моторни возила (МПТЛ), поголема дигитализација или кампањи за финансиска писменост, растот може да достигне 12%–15 % годишно.
Но има и предизвици, а тоа се – сеуште ниската свест кај населението, климатски ризици (поплави, земјотреси) и зависност од МПТЛ. Приликите се пораст на здравствено и животно осигурување, банкарско осигурување и зелени производи. Оттука и заклучокот дека пазарот е зрел за нов скок.
Од овие податоци се заклучува дека осигурителниот сектор во Македонија не е веќе „спореден“. Тој е еден од најдинамичните делови на финансискиот систем. Со 17 компании, над два милиони полиси и раст далеку над растот на македонскиот БДП, тој дава јасен сигнал: граѓаните и бизнисите сѐ повеќе веруваат во осигурувањето како алатка за заштита и раст.
Дали во 2025–2026 ќе видиме нови играчи, повеќе дигитални полиси или поголема пенетрација? Ако регулаторот и компаниите продолжат со вистинските чекори, тогаш сигурно дека тоа ќе се случи. Пазарот расте. Прашањето е – дали сите ќе го искористиме?
Неживотното е стабилно, но зависно од задолжителното осигурување на моторни возила (задолжително). Имотното и каското растат поради инфлација и поголема свест за ризици.
Звездата на пазарот (+32,22%) е здравственото осигурување. Здравственото осигурување е најбрзо растечкиот сегмент – од околу 1 милијарда во 2023 на 1,327 милијарди денари во 2024. Ова е 8,31% од вкупниот пазар, но со огромен потенцијал.
Една од причините е порастот на приватното здравство и дополнителни пакети. Компании нудат хибридни полиси (преку банки и дигитално). Граѓаните сè повеќе избираат дополнително здравствено поради чекањата во јавното здравство.
Растот ќе продолжи особено ако здравственото продолжи со двоцифрен раст и ако регулаторот воведе нови дигитални алатки или новитети за МПТЛ тарифи.
Неживотното осигурување е „работниот коњ“ на пазарот, но здравственото осигурување е иднината – најбрзо растечкиот сегмент што покажува дека Македонците сè повеќе инвестираат во своето здравје и иднина. Оттука, и заклучокот даден погоре во текстот дека пазарот е зрел, профитабилен и подготвен за нов скок.
