ТОП 100 ИЗВОЗНИЦИ НА МАКЕДОНИЈА
Објавено на од во ТОП 100 ИЗВОЗНИЦИ

Industrial port and container yardМетодологија

Рангирањето е направено врз основа на податоците за вредноста на редовниот извоз направен од страна на македонските компании во текот на 2018 година, врз основа на податоците добиени од Царинската управа на С.Македонија. Во рангирањето не се вклучени податоци за привремен извоз, извоз на стока заради облагородување и доработка и извоз на услуги.
Податоците за вредноста на извозот на некои компании можат да се разликуваат од податоците за приходите кои компаниите ги остваруваат по основ на продажба на странски пазари, бидејќи се опфатени само приходите од продажба на стоки, а не и од давање услуги на странските пазари.
Од тие причини, во ова рангирање не се вклучени и некои компании кои остваруваат големи продажби во странство, како Арчелор Митал, Ван Хол, Дрекслмаер, и некои текстилни компании кои работат лон систем, односно увезуваат стоки кои се во сопственост на странска компанија, ги доработуваат или облагородуваат во Македонија, а потоа ги извезуваат на странската компанија која е нарачувач и сопственик на истите, која потоа го прави извозот, односно продажбата на производите. Работата или услугата на македонските компании во тој процес во Македонија се книжи како извоз на услуги.

12 iНајголемите 100 македонски извозници минатата 2018 година ја завршија со вкупен извоз од 3,97 милијарди евра, што е зголемување од околу 21% во однос на вкупниот извоз кој 100-те најголеми извозници го направиле во 2017 година, а кој изнесуваше 3,27 милијарди евра. Овие 100 најголеми извозни компании создаваат дури 68% од вкупниот извоз на стоки и услуги на Македонија.
Концентрацијата е уште поголема ако се анализира извозот на првите 10 најголеми извозни компании, кои лани направиле дури 47% од вкупниот извоз на земјата, или близу 70% од вкупниот извоз на 100-те најголеми извозници.
Најголем извозник од Македонија е Џонсон Мети, компанијата која во зоната Бунарџик произведува катализатори и опрема за каталитичко прочистување на издувни гасови, чиј извоз минатата година достигна 1,86 милијарди евра, што е годишен раст од околу 18% во споредба со извозот на Мети од 2017 година кога изнесуваше 1,57 милијарди евра. Џонсон Мети веќе неколку години е најголем извозник во земјава, а за да се добие подобра претстава колку е ноговотот значење доволно говорат следниве неколку податоци. Џонсон Мети создава дури една третина од вкупниот извоз на државата, а оваа британска инвестиција во земјава создава 47% од вкупниот извоз на 100-те најголеми извозници. Или додека Џонсон Мети лани самиот направил извоз од 1,86 милијарди евра, извозот на сите преостанати 99 компании на листата за овој период изнесуваше 2,1 милијарди евра.
Но, фабриката на Џонсон Мети истовремено е и најголем увозник во Македонија, па нето извозниот ефект од извозно-увозното работење на оваа компанија е многу помал.
Втор најголем извозник и годинава е Кромберг и Шуберт, германска инвестиција која работи во индустриската зона во Жабени и во која се произведуваат кабли, кабелски инсталации, пластична технологија и мехатроника, кои се вградуваат во многу европски автомобилски гиганти. Редовниот извоз на Кромберг и Шуберт минатата година достигна близу 196 милиони евра (212 милиони евра е вкупниот извоз во 2018 година според информациите доставени од компанијата), а најголеми извозни пазари за нивните производи биле Германија и Австрија. Од Кромберг и Шуберт за Капитал велат дека вкупниот извоз се зголемува, а 2019 година планираат да ја завршат со вкупен извоз 228 милиони евра.
На третото место во годинешното рангирање се најде домашната металопреработувачка компанија ИГМ Трејд од Кавадарци, со вкупен извоз од 111 милиони евра.
ИГМ лани беше четврт по голема извозник со вкупен извоз од 87 милиони евра, што е годишен раст од речиси 28%. Ова е рекорден најголем извоз за ИГМ, чии најголеми пазари се Германија, Чешка и Словенија во ЕУ, додека на Балканот најголеми пазари се Србија и БиХ.
Четврт најголем извозник годинава е Еуроникел, претставништвото на ГСОЛ, кои се нови сопственици на Фени Индустри. Кавадаречкиот капацитет се врати во живот и со рестартирањето на производството на феролегури се зголеми и извозот кој лани достигна вредност од околу 110 милиони евра.
На петтата позиција годинава, за две места подолу од лани, е компанијата Адиент Сеатинг или поранешен Џонсон Контролс, која работи во зоната во Штип. Адиент Сеатинг минатата година ја завршила со извоз од 98 милиони евра, што е отприлика ист извоз како и во 2017 година. Во фабриката која почна официјално да работи во 2014 година се произведуваат тапацир и навлаки за автомобилски седишта.
Шести најголем извозник е рудникот за олово и цинк Саса од Македонска Каменица, кој лани имал извоз од 96 милиони евра, што е раст од околу 13% за една година.
Седми најголем извозник со поединечен извоз на производи во вредност од близу 81 милион евра е домашната фармацевтска компанија Алкалоид. Но, ако се земат во предвид консолидираните извозни продажби од сите подружници на Алкалоид, тогаш извозот е многу поголем и надминува 100 милиони евра.
Живко Мукаетов, генерален директор и претседател на Управниот одбор на Алкалоид вели дека и во текот на 2018 година го продолжиле деценискиот тренд на континуиран раст на вкупните, но и на извозните консолидирани продажби.
“Остваривме консолидиран извоз во вкупен износ од над 100 милиони евра, што претставува раст од околу 10% во однос на извозот од 2017 година и воедно за првпат ја надминуваме границата од 100 милиони евра извоз. Очекуваните консолидирани извозни продажби за 2019 година се проценети на околу 110 милиони евра, со што повторно би се остварил раст во однос на минатата година од околу 10%. Нашите главни цели се раст на извозот помеѓу 8-10% на годишно ниво, како и континуиран раст на учеството на извозните продажби во структурата на вкупните консолидирани продажби на компанијата”, вели Мукаетов.
Во 2018 година учеството на извозот во вкупните консолидирани продажби на Алкалоид учествува со 63%. Алкалоид извезува на над 30 пазари, при што пазарите од регионот на Југоисточна Европа учествуваат со 55%, пазарите од ЕУ и ЕФТА бележат учество од 33%, Русија и други земји во ЗНД учествуваат со околу 10% и САД со околу 2%.
13 i“Најинтензивни стапки на раст во 2018 година забележавме во Унгарија, Полска, Украина, Грузија, САД и Монголија. Планираме континуирана пенетрација и на нови пазари, па така очекуваме први извозни продажби во Германија и Швајцарија и на неколку други пазари”, велат од Алкалоид.
На осмото место годинава се искачи германската фабрика за автомобилски делови Маркарт со редовен извоз од 73 милиони евра, која на минатогодишното рангирање беше на 12 место со извоз од 43,7 милиони евра, што е раст од 67%.
На деветто место, исто како и лани, со редовен извоз од 63 милиони евра во 2018 година се најде производителот на автомобилски акумулатори Таб Мак од Пробиштип.
Десетти најголем извозник за минатата година е фабриката за автомобилски делови на Гентерм во Прилеп, која лани имала извоз од 58 милиони евра. Тоа е повеќе од двојно зголемување на извозот во споредба со 2017 година кога Гентерм со редовен извоз од 24,3 милиони беше рангирана на 18 место.
Рудникот Бучим од Радовиш, кој лани беше седми најголем извозник, годинава се најде на 11 позиција со извоз од 57 милиони евра, што е намалување во споредба со извозот од 65,6 милиони евра во 2017 година.
На 12 позиција се најде уште една странска компанија од индустријата за автомобилски делови, тоа е Амфенол Технолоџи од Кочани со извоз од 56,7 милиони евра за минатата 2018 година, кој е рангиран две места погоре во споредба со минатогодишното рангирање, кога редовниот извоз на Амфенол изнесуваше 37,4 милиони евра, што е годишен раст од 51,6%.
Уште една компанија од индустријата за автомобилски делови има голем раст и скок на годинешното рангирање е Костал Македонија, германска инвестиција во фабрика во охридската зона Косел. Извозот на Костал минатата година достигна 23,1 милион евра и се рангира како 23 најголем извозник во земјава. Извозот на Костал лани е зголемен речиси тројно во споредба со извозот во 2017 година кога изнесуваше околу 8 милиони евра.
Виктор Мизо, генералниот менаџер на Костал за Капитал вели дека извозот ќе продолжи да се зголемува и годинава, за кога е планиран раст од околу 44%.
“Со оглед на фактот што нашите производи се вградуваат во автомобили изработени за европскиот пазар, географски фокусот е во рамките на eвропскиот континент. Германија е со доминантно учество во нашиот извоз за 2018 година (88% од вкупниот годишен извоз), по што следат Холандија, Ирска, Чешка и Бугарија. Плановите за влез на нови извозни пазари вклучуваат локации на eвропскиот континент каде што се лоцирани производители на оригинална опрема. Во таа насока веќе се актуелни извозите кон Велика Британија, а кон крајот на годината планирано е да се оствари извоз и кон Шпанија”, вели Мизо.
Првата десетка би изгледала поинаку ако се вклучи и извозот според сите постапки, а не само редовниот извоз, односно и ефектите од производните фабрики чие работење се книжи по различни царински постапки, односно како извоз на услуга или извоз за облагородување. Џонсон Мети секако е недостижен лидер на првата позиција. Но, на второто место би била фабриката на Дрекслмаер во Кавадарци каде се произведуваат кабелски сетови за автомобилска индустрија со остварени приходи од над 200 милиони евра од продажба на услуги во странство. Во првата десетка би се нашла и фабриката на белгиската Ван Хол во Бунарџик, која иако произведува автобуси, нејзиниот извоз се води како услуга. Во првата десетка би се нашол и Макстил, кој заедно со продажбите кои ги прави за сметка и во име за Дуферко, лани имал приходи од продажна на странски пазари од 91 милион евра. Арчелор Митал кој во фабриката во Скопје преработува и доработува производи и потоа ги извезува доработени лани имал приходи од продажби во странство во вредност од околу 93 милиони евра.
Ако се анализира извозот на 10-те најголеми извозни компании,тие лани направиле вкупен извоз од 2,75 милиони евра, што е 69% од вкупниот извоз на сите 100 најголеми ивозници или 47% од вкупниот македонски извоз минатата година. Од 10-те најголеми извозници дури шест произведуваат делови за автомобилска индустрија, а ако се изземе Таб Мак од Пробиштип, останатите се странски инвеститори кои инвестираа во фабрики за производство за извоз во слободните економски зони. Рангирањето на извозните компании на врвот на листата ТОП 100 Извозници само го отсликува трендот кој беше најсилно изразен во изминативе неколку години. Тренд кој се сведува на тоа дека приматот во извозот од Македонија полека, но сигурно, го преземаат странските компании кои отворија фабрики во слободните економски зони, додека локалната економија и домашните компании, со чест на малубројни исклучоци, тешко продава на странските пазари.
Најголеми извозни индустрии
Ако се анализира табелата Топ 100 Извозници според индустријата каде работат најголемите извозници, тогаш индустријата за автомобилски делови, сочинета главно од странски компании кои благодарение на дарежливите субвенции и државна помош отворија фабрики во слободните економски зони, денес ја има целосната доминација во извозот.
Само минатата година индустријата за автомобилски делови, на листата Топ 100 Извозници претставена со 14 компании (три компании повеќе од лани), направила вкупен извоз од 2,6 милијарди евра, што е 44% од вкупниот извоз на земјата, односно 65% од извозот на 100-те најголеми извозни компании. Овој процент би бил уште поголем ако се додаде извозот на Дрекслмаер, ОДВ Електрик кои според законските прописи се книжат како извоз за облагородување. Од оваа сума од 2,6 милијарди евра, 1,86 милијарди евра отпаѓа само на една компанија, Џонсон Мети.
Голем извозен ефект има и металопреработувачката индустрија од каде има 10 компании на листата 100 најголеми извозници (две помалку од лани), а во изминатата 2018 година тие направиле вкупен извоз од 408 милиони евра. Најголем извозник од оваа индустрија е ИГМ Трејд, втор е Ероникел (Фени), па следат Дојран Стил и Макстил.
Дури 15 компании од листата Топ 100 најголеми извозници се од прехранбената индустрија (две повеќе од лани), кои во изминатата 2018 година направиле вкупен извоз од 107 милиони евра. Најбројни меѓу нив се компаниите од кондиторската индустрија. Шесте најголеми извозници на прехранбени производи од Македонија се од кондиторската индустрија, која во последниве неколку години направи вистински извозен пробив во регионот и светот и една од индустриите кои и носат нето извозен ефект на државата, и кои успеваат да направат супституција и намалување на увозот на кондиторски производи.
14 iНајголем извозник од прехранбената индустрија во Македонија веќе неколку години наназад е Макпрогрес од Виница кој лани направил извоз на производи на странските пазари во вредност од близу 20 милиони евра и е рангиран како 28 најголем извозник од земјава на листата Топ 100 Извозници. Од Макпрогрес очекуваат годинава да ја завршат со 6% раст на извозот во однос на 2018 година, благодарение на зголемување на извозот на постојните пазари, отворање на нови пазари, како и зголемување на понудата со нови производи и брендови.
Втор најголем извозник од овој сектор е Витаминка од Прилеп, која лани направила извоз на производи во странство во вредност од 14,3 милиони евра, што е годишен раст од околу 5% во споредба со лани. Од Витаминка велат дека раст на продажбите во странство бележат сите брендови на Витаминка, а според добриот почеток на продажбите на почетокот на 2019 година, очекуваат и годинава да имаат раст на извозот од 5% до 7%.
Следат Свислион со извоз од 9,4 милиони евра, Виталиа со извоз од 7,6 милиони евра. Меѓу најголемите извозници од кондиторската индустрија е и фабриката Европа, која лани имала извоз од близу 7 милиони евра, а годинава планираат да ја завршат со раст на извозот над 7,8 милиони евра.
Тутунската индустрија е исто така една од нето извозните индустрии. На листата ТОП 100 најголеми извозници има пет компании кои лани направиле вкупен извоз од 120 милиони евра. Најголем извоз од 46 милиони евра има Алајанс Уан од Кавадарци, следи Сокотаб од Битола со извоз од 39,6 милиони евра, прилепскиот тутунски комбинат со извоз од 12,6 милиони евра.
Индустријата за градежни материјали е исто така една од индустриите кои носат добар нето извозен приход. На листата Топ 100 Извозници има осум компании кои лани имале вкупен извоз од 109 милиони евра. Најголем извозник е Мермерниот Комбинат од Прилеп со извоз од 37 милиони евра, а втор најголем извоз лани имала Усје Цементарница со извоз од близу 26 милиони евра.
Од нафтената индустрија на листата ТОП 100 извозници има само две компании. Прва е ОКТА со извоз од 48,6 милиони евра, а следи Макпетрол со извоз од 17,5 милиони евра.
Производството на вино е уште една дејност која и носи нето девизен прилив, но на листата на Топ 100 најголеми извозници, се најдоа само две винарници, Тиквеш и Риго Импекс. Најголем извозник е Тиквеш, чиј извоз лани надмина 12,3 милиони евра, додека извозот на Риго импекс изнесува околу 5 милиони евра.
Винаријата Тиквеш, која според капацитетот е најголема винарница во земјава и поширокиот регион, извезува 55% од сопственото производство. Извозот на Тиквеш расте секоја година со стабилно темпо и во 2018 година е зголемен за 10% во однос на претходната година.
Како резултат на засилените активности, иновации и инвестиции во производството, како и постојаните напори во засилена промоција, винарницата Тиквеш создава реални основи за натамошно зголемување на извозот во оваа и наредните години.
Една од традиционалните македонски извозни индустрии е и текстилната индустрија. На листата Топ 100 Извозници се најдоа шест текстилни компании (две повеќе од лани), кои сите заедно имаат вкупен редовен извоз од околу 41 милион евра. Но, ако се анализира извозот по сите постапки, вклучувајќи го и лон извозот и договорите по основ на доработка, тогаш извозот на текстилната индустрија е многу поголем.
Комфи Ангел, која е англиско – македонска текстилна компанија е еден од успешните примери кој покажува дека покрај со лон, може да се постигне развој и раст и со извоз на сопствени производи и брендови. Компанијата извезува перници, јоргани, душеци, постелнини од што минатата година е направен вкупен извоз од близу 23 милиони евра, од кои околу 5,6 милиони евра се приходи од редовен извоз, додека останатите се продажби во странство врз основа на договори за доработка. Најголеми извози пазари на Комфи Ангел се Велика Британија, Германија, Холандија и Франција, а годинава планираат отворање на нови пазари меѓу кои Чешка, Унгарија и Саудиска Арабија, а во блиска иднина планираат и влез на пазарите во САД и Канада.
Од Комфи Ангел за Капитал велат дека годинава очекуваат вкупните приходи на странски пазари да достигнат 27 милиони евра, што ги прави еден од најголемите извозници во текстилната индустрија.
Оние кои веќе продаваат во странство, од искуство знаат дека извозот е ѓаволски тешка работа. Бара многу време и ресурси, вложување во квалитет и стандарди, дистрибуција и транспорт.
Можеби и затоа само мал број на фирми извезуваат. Податоците покажуваат дека само 3.500 компании во Македонија извезуваат на странски пазари. Ако се знае дека корпоративниот сектор во Македонија брои околу 53 илјади фирми излегува дека само 6,5 % од нив извезуваат. Од нив само 2.100 фирми успеваат да извезат на пазарите во ЕУ.
Но, годинешната листа на извозници покажува дека има претприемачи и бизнисмени кои успешно извезуваат во светот, кои не се големи компании, туку напротив мали фирми кои со добра идеја, квалитетен производ со добра цена, успеваат да конкурираат на светскиот пазар. Она што им е заедничко е тесна специјализација, технолошка современост и ориентација на извоз. Тоа е победничката формула, но се чини во Македонија тоа е потешкиот пат по кој тргнуваат само мал број на бизнисмени. Клучот на конкурентноста за многумина е изнаоѓање на вистинска ниша, вистински тајминг за излегување на светскиот пазар и континуирано вложување во истражување и развој, сопствен развој на нови производи, вложување во продажни мрежи…
Овие успешни извозници покажуваа дека успехот по овој рецепт е гарантиран и дека светскиот пазар е отворен за оние кои имаат храброст и знаење да произведат квалитетен и конкурентен производ.
И покрај фактот што најголем дел од фирмите кои извезуваат или околу 2.800 фирми се микро и мали фирми, а само 110 од извозниците се големи компании кои имаат над 250 вработени, приоритет на сите економски политики во следниот период мора да биде зголемување пред се на бројот на мали и средни, но и големи фирми кои извезуваат, како и зголемување на производството наменето за извоз.
Вака како што се поставени работите сега, во ситуација во која 50% од вкупниот извоз на земјата ќе се создаде во слободните економски зони, се повеќе од поразителни, но и загрижувачки за цената која може
да ја плати македонската економија, посебно во време на очекувано забавување на европската економија, во време на неизвесност, растечки протекционизам и трговски конфликти.
Top 100 Izvoznici 2018-N-1

Забелешка: Официјалните податоци од надворешна трговска размена се во надлежност на Државниот завод за статистика и може да се разликуваат со доставените податоци, поради различна методологија на нивна обработка. Согласно Законот за државна статистика податоците за компании се доверливи.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *

Вие можете да ги користите следните HTML ознаки: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

...Сите ние живееме во време, кога само идејата е капитал, сè друго е пари...
Најава
Регистрација

На вашата e-mail адреса ќе добиете лозинка за логирање на КАПИТАЛ.

Заборавена лозинка?

Внесете e-mail адреса или корисничко име со кое сте регистрирани на КАПИТАЛ.

×