- Доколку увезените стоки станат поскапи, потрошувачите и бизнисите би можеле да почнат да купуваат повеќе производи од американско производство. И ако тоа се случи, ќе почнеме да ја отстрануваме една од најголемите пропусти на американската економија. Трговскиот дефицит. Сега да го анализираме ова:
- Трговскиот дефицит едноставно значи дека една земја купува повеќе од светот отколку што продава на светот. Помислете на тоа како постојано да ја бришете вашата кредитна картичка, но ретко да правите продажба. Вие трошите повеќе отколку што произведувате. И таа нерамнотежа се зголемува. Само во 2024 година, САД имаа неверојатен трговски дефицит од 918 милијарди долари. Тоа значи дека САД купиле речиси трилион долари повеќе стоки и услуги отколку што продавале.
За да го ставиме тоа во перспектива, премотајте назад во 1995 година, а трговскиот дефицит беше само 100 милијарди долари. Така, за помалку од 30 години, јазот се зголеми речиси десет пати.
Тарифите (царините) не се само досаден економски термин. Тие се моќни алатки кои ги обликуваа војните, колабираа пазари и ја препишуваа глобалната трговска мапа. Како што отворено рече Ворен Бафет, тарифите се чин на војна.
Самовилата не плаќа никому. Царините не се невидлива магија. Тие, во суштина, се даноци. Реални трошоци што ги погодуваат вистинските обични луѓе. Сите луѓе, Вели најголемиот инвеститор на денешницата Ворен Бафет.
Во моментов, берзата во САД се лизна на територијата на корекција, а Бафет алармира. За прв пат по години, Oracle of Omaha се најде во центарот на вниманието со ретко јавно интервју, а неговата порака беше кристално јасна:
Тарифите би можеле да предизвикаат разорна економска верижна реакција, таква што може да не одведе директно во целосна трговска војна.
Еве што имаше да каже Бафет пред два дена на прашањето за состојбата на економијата:
Мислам дека тоа е најинтересната тема на светот, но навистина не можам да зборувам за тоа сега, вели Бафет.
Сепак, кога беше притиснат за тарифите, тој не се воздржа.
„Тие се чин на војна до одреден степен, но тие пред се се данок на стоки. И не, самовилата не го покрива„.
Подлабоката поента на Бафет е онаа што секој инвеститор и потрошувач треба да ја слушне.
„Во економијата секогаш треба да се прашуваш, а што потоа? Цените растат, потрошувачката се забавува, а инфлациската спирала се стега. Цените ќе бидат повисоки за 10 години од сега, и за 20 и 30 години од сега„, вели Бафет и продолжува:
Вашингтон, пак, е заплеткан во својата вообичаена ќор-сокак. Проблемот со политиката, вели Бафет, е што сте принудени да правите мали компромиси. Еве ја суштината:
Ако 2022 година беше година на инфлација, а 2023 и 2024 беа дефинирани со ВИ (Вештачка интелегенција), тогаш 2025 година се обликува да биде година на тарифи.
Всушност, сообраќајот за пребарување на интернет за зборот „тарифи“ неодамна експлодираше.
Сепак, и покрај сета врева, повеќето луѓе всушност не знаат што се тарифите, или како тие влијаат на нашите паричници, нашата економија, па дури и на нашите работни места. Па ајде да го отвориме тоа.
Што точно е тарифа?
Во суштина, тарифата е само данок на увоз, трошок додаден на стоките направени во странство и внесени во земјата. Но, она што изгледа едноставно на површината, всушност може да се бранува низ цели индустрии. И тоа се оние бранови ефекти во кои се нурнуваме денес.
Ајде да разложиме точно како функционираат тарифите во реалниот живот?
Без комплицирани графикони, без економски жаргон, само едноставен пример што покажува како се одвива ова.
Во вашиот свет, замислете ги САД и Мексико како трговски партнери. И ајде да користиме нешто што сите го разбираме – автомобил.
Автомобилската индустрија е еден од најжестоко конкурентните сектори во американската економија. Производителите работат на маргини тенки како жилет, обично само 3% до 5% профитна маржа. Тоа значи дека за секои 100 долари од продажба, тие заработуваат само 3 до 5 долари во реален профит. Зошто?
Затоа што купувачите на автомобили како тебе, и јас, секогаш ловат автомобил. И ние секогаш го бараме најдобриот автомобил по најдобра цена. Овој интензивен притисок да се задржат цените ниски поттикна многу производители на автомобили да преселат делови од своето производство во странство, каде што трошоците се пониски. Затоа автомобилската индустрија е секогаш пред и центар во секоја дебата за тарифите.
Значи, да речеме дека автомобилот чини 30.000 долари за да се произведе во САД. Но, производството на истото возило во Мексико чини само 25.000 долари.
Ако сте извршен директор на американски производител на автомобили, кој се обидува да остане профитабилен, очигледно ќе размислите за производство на повеќе возила во Мексико.
Еве како функционира без тарифи:
Производителот на автомобили е со седиште во САД, но работи со фабрика во Мексико. Таму се прави автомобил, се испраќа преку граница и се продава на американски клиент. Вкупните трошоци за компанијата? Само 25.000 долари за производство во Мексико, плус некои трошоци за транспорт. Без дополнителни даноци.
Сега брзо напред кон она што се случува со тарифите. Да речеме дека САД удриле 20.000 долари. Тоа е царина од 25 отсто за возилата увезени од Мексико. Трошоците за производство на автомобилот во Мексико остануваат на 25.000 долари. Но, пред тој автомобил да дојде во застапништво во САД, сега добива увозен данок од 6.250 долари.
Така, наместо да заштеди пари, компанијата сега плаќа 31.250 долари. Повеќе отколку што би чинело да се направи автомобил во САД на прво место. Со таа тарифа од 25% сега во сила, трошоците за производство на автомобил во Мексико и негово внесување на заедничкиот пазар во САД се 25.000 долари. Тоа сега е поскапо од производство на истиот автомобил токму овде во САД. И тоа е целата поента на тарифите.
Друго сценарио и парадигма …
Направете ги производите произведени во САД поконкурентни со зголемување на цената на странските стоки. Логиката оди вака. Доколку увезените стоки станат поскапи, потрошувачите и бизнисите би можеле да почнат да купуваат повеќе производи од американско производство. И ако тоа се случи, ќе почнеме да ја отстрануваме една од најголемите пропусти на американската економија. Трговскиот дефицит. Сега да го анализираме ова:
Трговскиот дефицит едноставно значи дека една земја купува повеќе од светот отколку што продава на светот. Помислете на тоа како постојано да ја бришете вашата кредитна картичка, но ретко да правите продажба. Вие трошите повеќе отколку што произведувате. И таа нерамнотежа се зголемува. Само во 2024 година, САД имаа неверојатен трговски дефицит од 918 милијарди долари. Тоа значи дека САД купиле речиси трилион долари повеќе стоки и услуги отколку што продавале.
За да го ставиме тоа во перспектива, премотајте назад во 1995 година, а трговскиот дефицит беше само 100 милијарди долари. Така, за помалку од 30 години, јазот се зголеми речиси десет пати.
Но, за инвеститорите како Ворен Бафет, тоа не е само бројка. Тоа е црвено знаме. Во 2018 година, Бафет размислуваше за ова прашање за време на едно интервју, посочувајќи дека уште во 2003 година алармирал во магазинот Fortune.
Ворен Бафет не се воздржа. Тој јасно стави до знаење дека постојат одредени нивоа на трговски дефицит кои длабоко го загрижуваат. И додека тој не покажува со прст кон ниту една земја, тој разви систем за да ја разбере пошироката слика. Оној што ги надминува границите. Секако, земјите ги искористија трговските нерамнотежи во минатото. И да, дури и САД се виновни за тоа, вели Бафет. Но, според мислењето на Бафет, вистинското прашање не е вината. Се работи за долгорочно преживување.
Ворен Бафет, сепак, верува дека глобалната трговија, генерално, го подобрила светот. И дека лидерите во земјите како Кина и низ целиот свет разбираат колку е критично да се одржуваат здрави трговски односи.
Но, тука е финтата.
Ако САД продолжат да увезуваат стоки без доволно извоз, тоа создава опасна нерамнотежа. Замислете го ова. Ако САД увезуваат 20% од својот БДП и извезуваат речиси ништо, што се случува? Можеби се чини дека сега добиваме многу, добиваме стоки, автомобили, храна и електроника само со размена на парчиња хартија. Но, во одреден момент, тие парчиња хартија, тие американски долари, се враќаат за да бараат вистински американски имот. Бафет дава отрезнувачка слика. Ако продолжиме да тргуваме со хартија за производи, на крајот другите земји ќе го поседуваат нашето богатство.
Нашите бизниси, нашата земја, дури и нашата инфраструктура. Затоа тој со децении повикува на попаметни трговски политики. Целта не е изолација. Се работи за рамнотежа.
Обезбедувањето состојба во која трговскиот дефицит нема да расте премногу во споредба со БДП на земјата. Бидејќи штом ќе се случи, последиците веќе не се теоретски. Тие стануваат лични. И оттука започнува вистинската штета. Еден од најголемите скриени трошоци на големиот трговски дефицит е губењето на работа токму овде дома.
Математиката е едноставна.
Кога САД увезуваат повеќе отколку што извезуваат, американските компании потешко се натпреваруваат со поевтини стоки од странство. Ајде повторно да го разгледаме нашиот претходен пример на американски производител на автомобили.
Замислете да имаат 10 производствени погони низ целата земја. Но, поради зголемените трошоци и глобалната конкуренција, компанијата одлучува да пресели половина од своите операции во странство.
Таа одлука резултира со затворање на пет фабрики и без работа илјадници работници. Ова не е само хипотетика. Ова е модел кој веќе се појавил низ безброј индустрии во текот на изминатите неколку децении. Предупредувањето на Бафет е јасно:
Ако не ја контролираме нашата трговска нерамнотежа, во прашање е самиот столб на американската работна сила. Производствениот рбет на Америка не само што се намалува, туку и исчезнува. Во 1979 година, речиси 20 милиони Американци работеа во производството. Брзо потоа до 2025 година, а таа бројка падна на само 12 милиони. Тоа е пад од 40% на работните места во производството, и покрај тоа што населението во САД значително се зголеми во истиот период. Размислете за тоа!!!
Милиони повеќе луѓе, но многу помалку работни места во производството. Смената беше немилосрдна. Во 1950-тите и 60-тите, околу 30% од сите работни места во САД беа во производството.
Некогаш просперитетните индустриски градови низ целата земја се издлабени, оставајќи ги зад себе празните фабрики, опаѓање на населението и заедниците кои се борат да преживеат. И ниту еден град не го отелотворува овој колапс повеќе од Детроит.
Во далечната 1950 година, Детроит беше петтиот по големина град во Америка, со 1,85 милиони жители. Тоа беше моќен центар, срцето на американската автомобилска индустрија. На својот врв, производителите на автомобили во Детроит контролираа над 85% од американскиот пазар на автомобили. Семејствата се собраа таму за високо платени фабрички работни места, поттикнувајќи ера на брз раст што далеку го надмина остатокот од земјата.
Во еден момент, Детроит имаше дури и повеќе милионери од Њујорк и Чикаго, што е доказ за тоа колку богатство создава градот. Но, таа златна ера не траеше.
Странските производители на автомобили полека ја елиминираа доминацијата на Детроит. И до 2009 година, две од трите големи градски производители на автомобили пропаднаа во банкрот. Падот на американското производство не влијаеше само на индустријата, туку опустоши цел град. Бројките ја кажуваат приказната. Населението на Детроит падна од 1,85 милиони во 1950 година на само 600.000 денес. Она што некогаш беше економска сила сега е предупредувачка приказна, град кој остана зад колапсот на домашното производство.
И според Ворен Бафет, губењето на работните места не е единствената последица на големиот трговски дефицит.
Втората голема закана?
Странска сопственост на американски средства. Ворен Бафет го спореди огромниот трговски дефицит на Америка со делење чекови за побарувања на странски земји.
Што сака да каже со тоа? Звучи комплицирано? Ајде да го разложиме со едноставен пример. Замислете ги Соединетите Држави на едната страна, а од другата, малата, ултра-богата земја наречена Инвеститорленд. Оваа нација е позната по производството на најлуксузните, највисоки часовници во светот, статусен симбол што секој милијардер сака да го поседува. Овие часовници се толку ексклузивни што не можат да се купат никаде освен во Investorland. Во текот на една деценија, американските потрошувачи лудуваат по овие луксузни часовници, трошејќи неверојатни 5 милијарди долари за нивно увоз од Investorland.
За возврат, Investorland добива 5 милијарди долари во американски долари. Сега, тука е клучниот дел. Тие пари се во американски долари, а не во сопствената валута на Investorland. И бидејќи Investorland не купи ништо од САД за возврат, САД сега имаат трговски дефицит од 5 милијарди долари со Investorland. Значи, што се случува следно?
Investorland нема само да ги сокрие тие американски долари во банка и да ги остави да седат таму и да собираат прашина. Наместо тоа, тие ги ставија во работа. Тие милијарди почнуваат да се враќаат во Америка, но не како купување на стоки и услуги од САД. Наместо тоа, тие купуваат американски средства, акции, обврзници, недвижен имот, дури и цели бизниси. И на ова предупредуваше Бафет. Овие странски инвестиции не се само бројки на табела. Тие се проверки за идното американско богатство.
Колку повеќе странски земји поседуваат, толку помалку САД имаат контрола врз сопствената економска судбина. На крајот, САД мора да почнат да плаќаат камати, дивиденди и профити за сите тие средства што ги поседува Investorland. И веќе можете да видите како ова станува проблем. Ако Америка продолжи да има огромен трговски дефицит од година во година, земјите како Investorland ќе продолжат да ги користат доларите што ги заработуваат за да купат уште повеќе американски средства, полека добивајќи ја сопственоста на идната продуктивност на Америка.
Поинаку кажано, секоја измината година, Investorland бара се поголем и поголем дел од американската економија. Токму затоа многу американски креатори на политика бараат воведување царини, особено за земјите каде трговскиот дефицит е најтежок. Но, како што ќе ви каже секој искусен економист, не постои – бесплатен ручек.
Никогаш не се кладете против САД!
Царините може да го поттикнат домашното производство, но ја зголемуваат и цената на увезената стока, зголемувајќи ја инфлацијата. Ова значи дека секојдневните Американци плаќаат повеќе на касата за артикли кои порано чинеле помалку. Згора на тоа, тарифите создаваат несигурност за бизнисите.
Таа несигурност може да ги запре инвестициите, вработувањето и иновациите, особено во индустриите кои се потпираат на глобалните синџири на снабдување. Како ќе се развие сето ова? Само времето ќе покаже. Но, едно е јасно. Пазарите најверојатно ќе останат нестабилни, а инвеститорите треба да бидат подготвени за поголеми турбуленции што претстојат.
Сепак, Ворен Бафет останува самоуверен. Како што секогаш вели, никогаш не се обложувајте против Америка. Тој е постојано надолен кон американските компании и сè уште верува дека Соединетите држави се најдоброто место во светот за инвестирање.
Поголемиот дел од парите со кои управувам секогаш ќе бидат во САД. Зошто? Затоа што тоа е едноставно најдоброто место да се биде во играта.
